1946-1949 Εμφύλιος ή Συμμοριτοπόλεμος;

      Αν και πέρασαν 65 σχεδόν χρόνια από τη λήξη του Εμφυλίου, τα πάθη δεν έχουν σιγήσει ακόμα. Αυτό ίσως να οφείλεται σε πολιτικές σκοπιμότητες. Πέρα όμως από αυτές θα πρέπει να απαντήσουμε στο ερώτημα: υπήρξε Εμφύλιος ή Συμμοριτοπόλεμος; Το μετεμφυλιακό κράτος ήταν κατηγορηματικό, έκανε λόγο για συμμοριτοπόλεμο. Μετά την μεταπολίτευση ο όρος εμφύλιος χρησιμοποιήθηκε περισσότερο. Δεν τίθεται θέμα ότι πράγματι υπήρξε εμφύλιος πόλεμος, όπου οικογένειες διαιρέθηκαν, συντοπίτες αλληλοασφαγιάσθηκαν, όπου αδερφός πολέμησε αδερφό. Δεν αμφισβητούνται όλα αυτά, ούτε αναιρούνται. Άλλωστε όλα αυτά ξεκίνησαν από το 1943, όπου τότε ξεκίνησε ο εμφύλιος, ενώ οι Γερμανοί παρέμεναν κατακτητές. Το ερώτημα που θέτω έχει να κάνει με τα στάδια του πολέμου και την πολιτική που ακολούθησαν οι εμπλεκόμενοι, από τη μία το επίσημο κράτος και από την άλλη οι κομμουνιστές στασιαστές.
       Η πρώτη κοινή πολιτική των δύο αντιπάλων έχει να κάνει με τη βοήθεια που ζήτησαν και πήραν από ξένες δυνάμεις που τις θεωρούσαν συμμαχικές. Επί χρόνια στρατευμένοι ιστορικοί ερευνούσαν την σχέση Ελλάδας – Αμερικής και την επίσημη βοήθεια που έδωσε η τελευταία στη πρώτη. Δεν γινόταν καν αναφορά στη σημαντικότατη βοήθεια που δέχθηκαν οι στασιαστές από τη Σοβιετική Ένωση μέσω των δορυφόρων της. Για να αντιληφθεί κάποιος τον Ελληνικό εμφύλιο πόλεμο θα πρέπει να τον ερμηνεύσει μέσα από το πρίσμα του Ψυχρού πολέμου. Πολύ σωστά ο Νίκος Μαραντζίδης έγραψε πως για να γίνει κατανοητός ο εμφύλιος “πρέπει να γίνει αντιληπτός ως το αποτέλεσμα της σύζευξης εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων” [1]. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να ερμηνεύσουμε τον εμφύλιο. Έτσι τίθεται το ερώτημα: Εφόσον Αμερικοί και Σοβιετικοί, άμεσα ή έμμεσα, ενίσχυσαν τις δύο αντίπαλες πλευρές μέσα στα πλαίσια του Ψυχρού Πολέμου, με χρήματα, στρατιωτικό υλικό, ιατροφαρμακευτικό υλικό κλπ, είναι δυνατόν να γίνεται λόγος για εμφύλιο πόλεμο; Η βοήθεια που έδωσε στην Ελλάδα η Αμερικανική Αποστολή Βοήθειας (AMAG) έφτανε την παροχή 74.000 τόνων στρατιωτικού υλικού, επιπλέον αποστολές 100.000.000 δολαρίων για το στρατό, 13.000.000 δολ. για το ναυτικό ενώ στάλθηκαν επίσης κονδύλια για ανοικοδόμηση κτηρίων, ανέγερση εργοστασίων κ.α. Πρόσθετα στο πλαίσιο του Σχεδίου Μάρσαλ την περίοδο 1948-1949 στάλθηκαν μεταξύ άλλων, σύμφωνα με τον Κρις Γουντχάουζ, 140 αεροπλάνα, 3.900 περίπου πυροβόλα, 97.000 τυφέκια και 10.000 οχήματα [2].
        Αξιοσημείωτη είναι ωστόσο, η βοήθεια που δόθηκε στον ΔΣΕ. Η μεγάλη διαφορά, σε σχέση με την βοήθεια των ΗΠΑ προς το επίσημο κράτος, ήταν πως η βοήθεια που παρείχε το διεθνές κομμουνιστικό σύστημα στους Έλληνες συντρόφους δεν είχε “επίσημο διακρατικό χαρακτήρα”. Ήδη από το 1946 το ΚΚ Τσεχοσλοβακίας αποστέλλει οικονομική και όχι μόνο βοήθεια προς τον Δημοκρατικό στρατό. Ο Νίκος Μαραντζίδης αναφερόμενος στη βοήθεια αυτή έγραψε: “Σύμφωνα με τα τσεχοσλοβάκικα αρχεία, το Υπουργείο Άμυνας της χώρας προϋπολόγισε ένα δισεκατομμύριο κορόνες (15 εκατομμύρια δολάρια) για υλική βοήθεια προς το ΔΣΕ. Αξιοποιήθηκε περίπου το 75% του ποσού. Τα χρήματα κάλυψαν το κόστος αποστολής στρατιωτικού, ιατροφαρμακευτικού υλικού και τροφίμων. Επιπλέον, οι Τσεχοσλοβάκοι κατέθεταν κάθε μήνα ένα ποσό σε αλβανική τράπεζα για λογαριασμό του ΔΣΕ” [3]. Είχε προηγηθεί έκκληση του Γιάννη Ιωαννίδη (Ντενίσοβ) προς τον πρόεδρο του ΚΚ Τσεχοσλοβακίας Κλέμεντ Γκότβαλντ στις 19 Σεπτεμβρίου 1946 όπου ανέφερε: ” […] Γνωρίζουμε ότι κι εσείς αντιμετωπίζετε μεγάλες ανάγκες, ελπίζουμε ωστόσο ότι η σημασία του αγώνα μας θα αξιολογηθεί σωστά και ότι θα βρεθεί τρόπος για το ξεπέρασμα των πραγματικών και τυπικών δυσκολιών και ότι θα κατορθώσετε να μας χορηγήσετε μια ισχυρή οικονομική βοήθεια…” [4]. Πέντε χρόνια αργότερα, τον Σεπτέμβρη του 1951, το ΚΚ Τσεχοσλοβακίας αποστέλλει επίσημη έκθεση για την υλική και οικονομική βοήθεια που έδωσε στο ΚΚΕ, στην Κεντρική Επιτροπή του Πανρωσικού Κομουνιστικού Κόμματος στη Μόσχα:
” Αγαπητοί σύντροφοι, 
  Το Πολιτικό Γραφείο της ΚΕ του ΚΚ Τσεχοσλοβακίας σας αποστέλλει πληροφορίες για τη βοήθεια μας προς το ΚΚΕ σε ό,τι αφορά αποστολές στρατιωτικού υλικού. Κατά την απογραφή του στρατιωτικού υλικού που παραδόθηκε από το τέλος του 1947 μέχρι το τέλος του 1948 διαπιστώθηκε ότι η συνολική του αξία ανέρχεται σε 750 εκατ. κορόνες (δηλαδή 15 εκατ. δολάρια). 
   Κατά την διάρκεια της καμπανίας παραδόθηκαν : 
1. Όπλα για το πεζικό: 600 πιστόλια, 2.500 οπλοπολυβόλα, 670 πολυβόλα, 275 πιστόλια φωτοβολίδων, 3.300 τυφέκια, 100 φλογοβόλα, 20 ανιχτευτές ναρκών. 
2. Οπλισμός για το πυροβολικό: 115 όλμοι διαφόρων διαμετρημάτων, 50 πολυβόλα PL, 28 πυροβόλα διαφόρων διαμετρημάτων. 
3. Πυρομαχικά για το πεζικό: 35.040 τροχιοδεικτικές σφαίρες, 48,5 εκατ. σφαίρες για ελαφρύ οπλισμό, 74.500 χειροβομβίδες, 10.000 αντιαρματικά βλήματα. 
4. Πυρομαχικά για το πυροβολικό: 123.000 βλήματα όλμων διαφόρων διαμετρημάτων, 120.000 αντιαεροπορικά βλήματα, 123.000 βλήματα πυροβόλων διάφορων διαμετρημάτων.
5. Εκρηκτικά και υλικά μηχανικού: 13.300 μηχανισμοί ανάφλεξης, 10.000 σωλήνες εκρηκτικών, 500.000 πυροκροτητές, 1.400 κιλά δυναμίτη, 56 κιβώτια με υλικά μηχανικού.
6. Υγειονομικό υλικό: 1 ακτινοσκοπικό, 2 εξοπλισμοί νοσοκομειακών μονάδων, 200 κλίνες, διάφορα φάρμακα και υλικό επίδεσης.
7. Επικοινωνιακό υλικό: 10 κατασκοπευτικοί ασύρματοι, 1.000 τηλεγραφικοί μηχανισμοί, 10.000 ηλεκτρικά (γαλβανισμένα) στοιχεία, 500 χλμ. τηλεφωνικό καλώδιο, 2 ασύρματοι, 1 τηλεφωνικό κέντρο, 50 διασυνδέσεις και άλλα υλικά επικοινωνιών.
8. Τρόφιμα: 100 τόνοι αλεύρι, 105 τόνοι ζυμαρικά, 40 τόνοι ζάχαρη, 10 εκατ. τσιγάρα, 22 τόνοι βρόμη, 114 τόνοι κριθάρι, 1.000 τόνοι καθαρού οινοπνεύματος. 
9. Στολές: 10.000 πουκάμισα, 10.000 παντελόνια, 20.000 καραβάνες φαγητού, 20.000 μαχαιροπίρουνα, 5.000 κουβέρτες, 2.000 σκηνές, 2.000 μάλλινα προϊόντα, 70.000 ζευγάρια υποδημάτων, 10.000 τακούνια, 30.000 ενισχυτές τακουνιών, 500 σαμάρια, 62.000 σήματα.
10. Μέσα μεταφοράς: 100 φορτηγά τριών τόνων, 32 οκτώ τόνων, 5 Ι.Χ., 4 νοσοκομειακά, 300 μοτοσικλέτες, 50 μπαταρίες αυτοκινήτων, 25 κιβώτια ανταλλακτικών, 12 τρακτέρ.
11. Οπτικό υλικό: 55 κιάλια, 28 διόπτρες με τρίποδα, 50 πυξίδες τσέπης.
12. Άλλο υλικό, εργαλεία: 1 εκτυπωτικό μηχάνημα, 50 χειροκίνητα τρυπάνια, 150 κασμάδες, 300 τσεκούρια, 10 σετ ξυλουργικών εργασιών, 10 σετ επιπλοποιού, 100 σετ κουρείων, 2 ξύλινες προπαρασκευασμένες κατοικίες, 82 μεταφερόμενα ντεπόζιτα, 3.000 κιλά σίδερα οικοδομών, 2.000 κιλά καρφιά, 200 πριόνια, 10.000 τμ υλικό κάλυψης, 2.000 φακοί τσέπης, 5.000 ηλεκρικά (γαλβανικά) στοιχεία, 10 σετ βουλκανιζατέρ, υλικά γραφείου, φωτογραφικό υλικό.
 Σας ενημερώνουμε, τέλος, ότι στο έδαφός μας βρίσκονται περί τις 12.000 Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες, εκ των οποίων 4.000 ανήλικοι. […]” [5]. Και αυτή ήταν η βοήθεια από τους Τσεχοσλοβάκους συντρόφους μόνο. Απεριόριστη βοήθεια προσέφεραν και άλλες κομουνιστικές χώρες όπως η Γιουγκοσλαβία του Τίτο, η Βουλγαρία, η Αλβανία, η Ρουμανία και η Ουγγαρία. Η βοήθεια των Γιουγκοσλάβων υπολογίζεται σήμερα σε 35.000 τουφέκια, 3.500 οπλοπολυβόλα, 2.000 βαριά γερμανικά οπλοπολυβόλα, 7.000 αντιαρματικά όπλα, 10.000 νάρκες καθώς και ρούχα για 12.000 άτομα [6]. Χαρακτηριστικό είναι το ευχαριστήριο μήνυμα της ΚΕ του ΚΚΕ προς τον Τίτο, για την υλική βοήθεια που τους παρείχε, στις 10/2/1947: “Αγαπητέ Τίτο, θεωρούμε επιταχτικό μας καθήκον να σας ευχαριστήσουμε εγκάρδια, και σάς και όλη την Κεντρική Επιτροπή για τη σοβαρή βοήθεια που μας δώσατε σ’ απάντηση στην τελευταία έκκληση της Κεντρικής μας Επιτροπής, όπως και για όλη τη βοήθεια που μας δίνει το αδελφό γιουγκοσλαβικό κόμμα. Η βοήθεια αυτή έρχεται σε στιγμή νέας εντατικής πάλης του ελληνικού λαού για την ανεξαρτησία και τη δημοκρατία και στερεώνει ακόμα πιο πολύ τους δεσμούς ανάμεσα στους λαούς της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδας” [7]. Επιπλέον, οι Ούγγροι κομουνιστές προσέφεραν κάθε μήνα 2 εκατ. φιορίνια από τον κρατικό τους προϋπολογισμό στο αντάρτικο του ΔΣΕ, ενώ οι Ρουμάνοι μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1947 παρέδωσαν στους Έλληνες συντρόφους τους 16 εκατ. λέι [8]. Επομένως βάσει όλων αυτών των στοιχείων, δεν θα ήταν υπερβολή να τονίσουμε ότι ο ΔΣΕ στηρίχθηκε απόλυτα στη συνδρομή των εξωτερικών συντρόφων του για την οργάνωση του αντάρτικού του. Η εξάρτηση αυτή θα είχε σαν αντάλλαγμα την παραχώρηση εκ μέρους του ΚΚΕ ελληνικών εδαφών στους βαλκάνιους συντρόφους.
          Άλλωστε, το πόρισμα της Ειδικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών στον ΟΗΕ (23/5/1947) ανέφερε: “Επί τη βάσει των γεγονότων, τα οποία διεπίστωσεν η ιδία η Επιτροπή, κατέληξεν εις το συμπέρασμα, ότι η Γιουγκοσλαβία και εις μικροτέραν έκτασιν αι Αλβανία και Βουλγαρία υποστηρίζουν τον συμμοριακόν πόλεμον εν Ελλάδι. Οι βόρειοι γείτονες της Ελλάδος επιχειρούν να δημιουργήσουν και να υποδαυλίσουν αυτονομιστικήν κίνησιν εν Μακεδονία με σκοπόν την τελικήν απόσπασιν της Μακεδονίας από την Ελλάδα…”. Τον Απρίλιο του 1947, ο Ζαχαριάδης συναντάται με τον Τίτο, στο Βελιγράδι, και συμφωνούν στη δημιουργία χωριστού κράτους στη Βόρεια Ελλάδα. Αυτός ήταν ουσιαστικά και ο σκοπός της εξέγερσης του ΔΣΕ. Η “Αυγή” τον Δεκέμβρη του 1979 παρέθεσε και το μνημόνιο μεταξύ Ζαχαριάδη-Τίτο που αποτελεί ιστορικό ντοκουμέντο:
   “Σεβαστέ σύντροφε,

Σχετικά με τη χτεσινή συνομιλία μας θέλω να συνοψίσω τα παρακάτω:

1. Τον τελευταίο χρόνο, από το Μάρτη του 1946 και δω, η κατάσταση στην Ελλάδα οξύνθηκε και πήρε τη μορφή του ένοπλου αγώνα. Ο αγώνας αυτός, που βρίσκεται κάτω από την άμεση καθοδήγηση του Κ.Κ.Ε. και πολιτικά τοποθετείται μέσα στα πλαίσια της πάλης του ΕAM για την Εθνική ανεξαρτησία και τη Λαϊκή δημοκρατία (πρόγραμμα του ΕΑΜ), διαθέτει σήμερα περί τους 20.000 αγωνιστές κάτω από τη συγκεντρωτική διοίκηση του Γενικού Αρχηγείου και αγκαλιάζει όλη τη χώρα. Ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας ξεπερνά σήμερα το στάδιο του σκόρπιου παρτιζάνικου αγώνα και τείνει να διαμορφωθεί σε ταχτικό στρατό. Από την οργανωτική πλευρά αυτού συγκεντρώνονται σήμερα οι κύριες προσπάθειές μας.

2. Παρά την ολόπλευρη υποστήριξη που ο μοναρχοφασισμός έχει από τον αγγλοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό δε μπόρεσε και δεν μπορεί – αυτό το δείχνουν τα γεγονότα – να καθυποτάξει και να εξουδετερώσει το λαϊκό δημοκρατικό κίνημα και το δημοκρατικό στρατό και όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι η βασική σκέψη του εχθρού συγκεντρώνεται σε αυτό εδώ: να κρατήσει τις πόλεις και τις βασικές συγκοινωνιακές αρτηρίες να απομονώσει το Δ.Σ.Ε. στις ορεινές περιοχές, να τον απομονώσει και από το εξωτερικό και να τον υπονομεύσει και φθείρει με το χρόνο.

3. Παρά το γεγονός ότι στις πόλεις καθυστερεί ακόμα – σε σχέση με την ύπαιθρο – η μαχητική ένοπλη λαϊκή αντίσταση, με βάση την ως τα τώρα εξέλιξη της κατάστασης και το συσχετισμό δυνάμεων που υπάρχει μέσα στη χώρα και παρά την ανοιχτή τώρα παρέμβαση και του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, οι δυνατότητες για ν” ανατρέψουμε τα πιο πάνω σχέδια του μοναρχοφασισμού και των ξένων υποστηριχτών του υπάρχουν. Ο ΔΣΕ έχει όλες τις δυνατότητες απ” την πλευρά του ανθρώπινου υλικού και μέσα σε σύντομα χρονικά όρια να φτάσει τις 50.000. Η τακτική του είναι και στο άμεσο μέλλον πρέπει να είναι με αδιάκοπα χτυπήματα που προοδευτικά πρέπει να δυναμώνουν, να φθείρει και να ξεχαρβαλώνει τις μοναρχοφασιστικές δυνάμεις. Αυτό όμως δε φτάνει. Υπάρχουν σήμερα στη χώρα όλες οι προϋποθέσεις και εφόσον η αγγλοσαξονική ιμπεριαλιστική επέμβαση θα μείνει βασικά μέσα στα σημερινά πλαίσια, ο ΔΣΕ ν” αναλάβει γενικότερα την πρωτοβουλία και να επιφέρει μια σοβαρότερη αλλαγή στην εσωτερική μας κατάσταση και εξέλιξη χτυπώντας αποφασιστικά το μοναρχοφασισμό, αποσπώντας του ζωτικές περιοχές και αστικά κέντρα και δημιουργώντας μια στέρεη και βιώσιμη λεύτερη Ελλάδα.

4. Το πιο νευραλγικό και ασθενικό για το μοναρχοφασισμό σημείο από κοινωνική, οικονομική, πολιτική, εθνική, στρατιωτική και γεωγραφική άποψη είναι η Βόρεια Ελλάδα, δηλαδή, κυρίως η ελληνική Μακεδονία και Θράκη. Αντίθετα για το ΔΣΕ εδώ συγκεντρώνονται οι πιο ευνοϊκές προϋποθέσεις. Ουσιαστική σημασία έχει εδώ το γεγονός ότι ο ΔΣΕ διαθέτει πρωτοβουλία στο διάλεγμα του σημείου όπου θα χτυπήσει. Εδώ, λοιπόν πρέπει ο ΔΣΕ να καταφέρει αποφασιστικό χτύπημα ενάντια στο μοναρχοφασισμό συγκεντρώνοντας την κύρια προσπάθειά του ενάντια στο κέντρο της περιοχής αυτής.

5. Για να πετύχει ένα τέτοιο χτύπημα χρειάζεται:

α) Αδιάκοπα να συνεχίσει ο ΔΣΕ την επιθετική του δράση σε όλη τη χώρα, έτσι που να φθείρει και να κρατά πάντα σε συναγερμό και σκόρπισμα τις μοναρχοφασιστικές δυνάμεις.

β) Επιτελικά πρέπει το σχέδιο να δουλευτεί καλά και να εξασφαλιστεί το στοιχείο του αιφνιδιασμού.

γ) Πρέπει από εμπειροπόλεμα και δοκιμασμένα στελέχη και άντρες του ΔΣΕ να καταρτιστεί η εφεδρική δύναμη από 5-7 χιλ. άντρες που θα πραγματοποιήσει το κύριο χτύπημα ενάντια στο κέντρο της περιοχής όπου θα επιτεθεί.

δ) Η ταυτόχρονη ένοπλη εκδήλωση και μέσα από τις πόλεις στην περιοχή αυτή είναι δυνατή και πρέπει να εξασφαλιστεί.

ε) Πρέπει να χρησιμοποιηθούν εξαντλητικά οι σοβαρές δυνάμεις και δυνατότητες που διαθέτουμε μέσα στον κυβερνητικό στρατό και ναυτικό.

6. Η μεγαλύτερη αδυναμία που παρουσιάζει σήμερα ο ΔΣΕ και που είναι κι’ όλας σοβαρό εμπόδιο στην ανάπτυξή του είναι η ανεπάρκεια στον οπλισμό του και στον ανεφοδιασμό του με όπλα και πολεμοφόδια. Παρά την τόσο σημαντική ενίσχυση που έχουμε στο σημείο αυτό από σας, τα τελευταία τηλεγραφήματα από το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ μιλάν ότι υπάρχει κιόλας τώρα με τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις που διεξάγει ο μοναρχοφασισμός έλλειψη σε πολεμοφόδια. Πρέπει ακόμα να τονιστεί ότι ο οπλισμός που διαθέτει ο ΔΣΕ δε φτάνει για να χτυπά αποτελεσματικά τον εχθρό στις πόλεις και κέντρα του που τάχει μετατρέψει σε περιχαρακωμένα στρατόπεδα. Για να πετύχει λοιπόν το χτύπημα που αναφέρεται πιο πάνω πρέπει η ειδική δύναμη του ΔΣΕ που θα το καταφέρει να είναι κατάλληλα εξοπλισμένη, να εξοπλισθούν ανάλογα και οι μαχητικές δυνάμεις μας μέσα στις πόλεις της περιοχής αυτής και, πράγμα επίσης σοβαρό τα στρατιωτικά στελέχη και οι καθοδηγητές στην επιχείρηση αυτή πρέπει να καταρτισθούν και ετοιμαστούν ειδικά.

7. Όταν εξασφαλίσουμε ένα απαραίτητο μίνιμουμ απ’ τις πιο πάνω προϋποθέσεις μπορούμε να δώσουμε το χτύπημά μας και με την κατάσταση που υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα μπορούμε μόνο σαν προσωρινή εκδήλωση και επιτυχία μα σαν αφετηρία για την πιο ουσιαστική αλλαγή στην Ελλάδα, εκτός αν έχουμε μια ένοπλη αμερικανική επέμβαση για να περισώσει το μοναρχοφασισμό, οπότε όμως δημιουργείται και κάπως πιο γενική διεθνής περιπλοκή.

8. Νομίζω πως αν εξασφαλιστούν οι υλικές δυνατότητες μπορεί, μερικά τουλάχιστο, ο εφοδιασμός του ΔΣΕ με πολεμικό υλικό να εξασφαλιστεί απ” τη Γαλλία, Ιταλία, Αγγλία κλπ.

9. Είναι απαραίτητο σήμερα το ζήτημα για την ολόπλευρη εν ισχύσει στο λαϊκό δημοκρατικό κίνημα στην Ελλάδα και στο ΔΣΕ να μπει σε ευρωπαϊκή και παγκόσμια κλίμακα πιο αποφασιστικά.

10. Για μένα προσωπικά νομίζω τα εξής:

α) Επειδή η ελληνική και αγγλοσαξονική αντίδραση θα κάνει όλο φασαρία γύρω στην «εξαφάνισή» μου απ” την Ελλάδα μπορεί με μια ανοιχτή εμφάνισή μου στο Παρίσι να εξηγηθεί γιατί αναγκάσθηκα να φύγω στην Ελλάδα.

β) Να μου εξασφαλιστεί εδώ η δυνατότητα να μείνω τηρώντας τους όρους της συνωμοτικότητας κυρίως κόπτοντας τις επαφές μου εχτός από μια με το σ. Ντενίσωφ (Γιάννη Ιωαννίδη), με τους εδώ Έλληνες συντρόφους έγινε γνωστό ότι είμαι εδώ. Στον αριθμό αυτό δε συμπεριλαμβάνονται αυτοί που με πέρασαν εδώ. Ο ανταποκριτής του Reuter εδώ έκανε νύξη σε εδώ Έλληνες για ταξίδι μου στη Μόσχα.

γ) Να εξασφαλιστεί μια σίγουρη ταχτική (δύο φορές το μήνα) επικοινωνία μου με την Αθήνα.

δ) Αν είναι δυνατό να πάω για πιο πάνω.

ε) Νομίζω ότι η θέση μου τελικά είναι να βρίσκομαι, ανεπίσημα φυσικά, κοντά στο Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ.

Σ’ αυτά συνοψίζω, σεβαστέ σύντροφε, τη χτεσινή συνομιλία μας. Η εξέλιξη της κατάστασης στην Ελλάδα μας επιτρέπει κάθε αισιοδοξία με την πρωταρχική προϋπόθεση ότι το ΚΚΕ θα κάνει το καθήκον του διορθώνοντας τα λάθη που έκανε στο παρελθόν.

Επιτρέψτε να σας εκφράσω την ευγνωμοσύνη του ΚΚΕ για όσα κάνατε για μας. Αυτό το διαισθάνεται και ο λαός μας που νοιώθει ενστιχτώδικα και κατάκαρδα τη Νέα Γιουγκοσλαβία, το Λαό της και το Στρατάρχη της, γιατί νοιώθει ότι το κύριο στήριγμά του απόξω είναι αυτοί.

Το ελληνικό κείμενο απ’ το σημείωμά μου αυτό το κρατώ εγώ. Ένα αντίγραφό του δίνω για ενημέρωση στο σ. Μάρκο (ο Ράνκοβιτς). Τη μετάφρασή του στα ρούσικα την έκανε ο σ. Πετρής. (Ρούσσος). Αν νομίζετε σκόπιμο γνωρίζετε το περιεχόμενο αυτού του σημειώματός μου και πιο πάνω. Γνώση του σημειώματός μου αυτού θα πάρει και ο σ. Ντενίσωφ (Ιωαννίδης).

Διατελώ με σεβασμό και αγάπη. 22.4.47

Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ”
        Απόρροια της συμφωνίας αυτής ήταν το σχέδιο Λίμνες, που εγκρίθηκε τον Σεπτέμβρη του 1947 και στόχευε στη κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τις δυνάμεις του ΔΣΕ, ώστε να δημιουργηθεί το αυτόνομο κράτος υπό την αιγίδα του Τίτο. Το καλοκαίρι του ’47, το ΚΚΕ δεν έκρυβε τις προθέσεις του. Ήδη τον Ιούνιο στο Στρασβούργο, ο Μιλτιάδης Πορφυρογένης έκανε λόγο για “[…] τη δημιουργία μιας λεύτερης δημοκρατικής Ελλάδας με δική της κυβέρνηση και με δική της κρατική υπόσταση…”. Όλα αυτά έγιναν ακόμη ξεκάθαρα με τη συμφωνία του Μπλέντ, τον Αύγουστο του ίδιου έτους. Οι Έλληνες κομουνιστές συναντήθηκαν στη γιουγκοσλαβική πόλη μαζί με στελέχη των Γενικών Επιτελείων Γιουγκοσλαβίας, Βουλγαρίας, Αλβανίας και με Σοβιετικούς αξιωματικούς και αποφάσισαν την παροχή βοήθειας προς τις δυνάμεις του ΔΣΕ, με διακύβευμα την Ελληνική Μακεδονία. Ο Στάλιν επικύρωσε λίγο μετά τη συμφωνία [9]. Το συμφωνητικό του Μπλέντ όριζε: “Εμείς οι σύντροφοι 1) Στρατιωτικός Σύμβουλος και εκπρόσωπος του Γενικού Επιτελείου της Αλβανίας, 2) Στρατιωτικός Σύμβουλος και εκπρόσωπος του Γενικού Επιτελείου της Βουλγαρίας, 3) Στρατιωτικός Σύμβουλος και εκπρόσωπος του Γενικού Επιτελείου της Γιουγκοσλαβίας και 4) Στρατιωτικός Σύμβουλος και εκπρόσωπος του Γενικού Στρατηγείου του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Έχοντας υπόψη την πολιτικήν και στρατιωτική βάση των συνεννοήσεων, που πραγματοποιήθηκαν στις 2-8-1947 στο Μπλέντ και που αφορούσαν στην τύχη των Βαλκανικών Λαϊκών Δημοκρατιών και στην εξέλιξη του αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, καθώς στη δημιοργημένη κατάσταση της ανοιχτής επέμβασης του αμερικανικού ιμπεριαλισμού στην Ελλάδα υπέρ οργάνωσης βάσης κατά των χωρών των Βαλκανικών Λαϊκών Δημοκρατιών, οι οποίες συνορεύουν με την Ελλάδα, συμφωνήσαμε ομόφωνα και αποφασίσαμε:
1) Τα Επιτελεία των Λαϊκών Δημοκρατικών των Κυβερνήσεων Αλβανίας, Βουλγαρίας, Γιουγκοσλαβίας αναλαμβάνουν να εφοδιάσουν με είδη (τεχνιτές προμήθειες) στρατιωτικής βοήθειας το μαχόμενο Ελληνικό Δημοκρατικό Στρατό, καθώς και με πρακτικά μέσα για την εκπαίδευση, τον εφοδιασμό και την υποστήριξη του ελληνικού λαού αγωνιζομένου υπέρ της τιμής του και της ακεραιότητας της χώρας του.
2) Τα πιο πάνω Επιτελεία αναλαμβάνουν να οργανώσουν την άμυνα των μετόπισθεν του Ελληνικού Δημοκρατικού Στρατού με πυροβολικό, αεροπορία και πεζικό. Οι δυνάμεις αυτές πρέπει να είναι σε θέση, σε πολλές περιπτώσεις, να επέμβουν αποφασιστικά και να βοηθήσουν την προώθηση του Ελληνικού Δημοκρατικού Στρατού.
3) Οι υπογράφοντες θα μεριμνήσουν ιδιαίτερα για την εκπαίδευση και τον εφοδιασμό των στρατιωτών του Ελληνικού Δημοκρατικού Στρατού, που αγωνίζονται για τη Δημοκρατία και τον ελληνικό λαό. Για το σκοπό αυτό θα οργανώσουν στο έδαφός τους ειδικά Σχολεία, Νοσοκομεία και άλλες διευκολύνσεις, για να βοηθήσουν γενικά την ελληνική αντιφασιστική αντίσταση.
4) Οι Λαϊκές Δημοκρατίες Ρουμανίας και Ουγγαρίας, λόγω του περιεκτικού χαρακτήρα των όσων μπορεί να προκύψουν από τις συνεννοήσεις αυτές, θα κληθούν να λάβουν ενεργό μέρος στην παροχή βοήθειας προς τον αγωνιζόμενο ΔΣΕ και να προβούν στη λήψη πρακτικών μέτρων για αποτελεσματική επέμβαση στην υπόθεση τούτη, ανεξάρτητα από το γεγονός εάν συνορεύουν ή όχι με την Ελλάδα.
5) Η Κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Αλβανίας παίρνει την υποχρέωση να δώσει στη διάθεση των πλοίων υπό σημαία του Ελληνικού Δημοκρατικού Ναυτικού ναυτική βάση. Οι Κυβερνήσεις των υπογραφόντων τη συμφωνία αυτή θα χορηγούν ουσιώδη βοήθεια κάθε λογής για το σχηματισμό Ελληνικού Δημοκρατικού Ναυτικού.
6) Για την επακριβή τήρηση και εκπλήρωση των όρων του παρόντος πρωτοκόλλου τα υποφαινόμενα επιτελεία θα αποστείλουν εκπροσώπους στο Γενικό Αρχηγείο του Ελληνικού Δημοκρατικού Στρατού, εφ’ όσον δε συσταθεί Ελεύθερη Δημοκρατική Κυβέρνηση θα κληθεί αυτή να υπογράψει το πρωτόκολλο αυτό.
7) Για κάθε επιχείρηση ο Ελληνικός Δημοκρατικός Στρατός πρέπει να αναφέρει στο Ενωμένο Στρατιωτικό Συμβούλιο, για να μπορούν να λαμβάνονται συντονιστικά μέτρα απ’ αυτό στη μετόπισθεν περιοχή, μέτρα που θα αντιμετωπίσουν τις προκύπτουσες εκ των επιχειρήσεων απαιτήσεις.
8) Η συμμετοχή των Συμμαχικών Κυβερνήσεων στο Κέντρο Πληροφοριών του Ελληνικού Δημοκρατικού Στρατού με στρατιωτική αποστολή ή με εκπροσώπους και ανταλλαγή σχετικών πληροφοριών είναι υποχρεωτική για όλους τους υποφαινόμενους.
9) Ανώτερα στελέχη του Ελληνικού Δημοκρατικού Στρατού δεν μπορεί να αντικατασταθούν χωρίς την συγκατάθεση του Στρατιωτικού Γραφείου Συντονισμού του Ελληνικού Δημοκρατικού Στρατού, που είναι υπεύθυνο για τις επιχειρήσεις επί εχθρικού εδάφους.
10) Η παρούσα Συμφωνία επιτεύχθηκε κατόπιν της σχετικής Πολιτικής και Στρατιωτικής Σύμβασης για ίδρυση ενιαίας Ομοσπονδίας Σοβιετικών Βαλκανικών Λαϊκών Δημοκρατιών και που θα προκύψει ύστερα από το δυναμικό απελευθερωτικό κίνημα ενάντια του αγγλο-αμερικανικού ιμπεριαλισμού και των φασιστών στην Ελλάδα” [10]. Από τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει απόλυτη εξάρτηση του Δημοκρατικού Στρατού από τους Βαλκάνιους συντρόφους, σε σημείο να μη μπορούν να αντικατασταθούν στελέχη του ΔΣΕ χωρίς την έγκριση των Γιουγκοσλάβων, των Αλβανών και των Βουλγάρων κομουνιστών. Αργότερα ο Τίτο έγραψε για τη συμφωνία του Μπλέντ: “Καταλήξαμε στη Συμφωνία του Μπλέντ, για να εξοφλήσουμε κάθε σχέση με το παρελθόν και να λύσουμε το Μακεδονικό ζήτημα με τρόπο ορθόδοξα μαρξιστικό. Διακηρύξαμε ότι οι λαοί της Μακεδονίας του Βαρδάρη, του Πιρίν και του Αιγαίου έπρεπε να αποκτήσουν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσής τους”. Επομένως, ο αγώνας του ΔΣΕ δεν ήταν “μοναχικός” ούτε βεβαίως και εμφύλιος. Άλλωστε, από τα τέλη του 1948 ο αριθμός των Σλαβομακεδόνων που εντάχθηκαν στο ΔΣΕ έφτανε το 30% και το 1949 ήταν πλειοψηφία [11], σε σημείο να δηλώσει ο Μάρκος Βαφειάδης πως “ο Δημοκρατικός Στρατός ήτο ένα τσούρμο αλλοεθνών αυτονομιστών και το 45% των μαχητών του απετελείτο από Σλαβομακεδόνες…”[12]. 
       Όλα αυτά επιβεβαιώθηκαν δυστυχώς, στην 5η Ολομέλεια του ΚΚΕ που αποφασίσθηκε η οριστική παραχώρηση της Μακεδονίας. Στη Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση του ΚΚΕ, συμμετείχε τότε και ο Σλάβος Πασκάλ Μητρόφσκυ. Κατά τον Ν. Μέρτζο “η παρουσία του Μητρόφσκυ αποτελούσε εγγύηση ότι η ελληνική Μακεδονία θα ακρωτηριαζόταν” [13]. Πράγματι στις εργασίες της 5ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ (30 Ιανοαυρίου 1949) αποφασίσθηκε ότι: “Στη Βόρεια Ελλάδα ο μακεδονικός (σλαβομακεδονικός) λαός τά δωσε όλα για τον αγώνα και πολεμά με ολοκλήρωση ηρωισμού και αυτοθυσίας που προκαλούν το θαυμασμό. Δεν πρέπει να υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι σαν αποτέλεσμα της νίκης του ΔΣΕ, και της λαϊκής επανάστασης, ο μακεδονικός λαός θα βρει την πλήρη εθνική αποκατάστασή του έτσι όπως την θέλει ο ίδιος, προσφέροντας σήμερα το αίμα του για να την αποχτήσει”. Βάσει όλων αυτών, είναι πραγματικά δύσκολο να ειπωθεί ότι υπήρξε εμφύλιος πόλεμος μεταξύ Ελλήνων στο σύνολό του. Την περίοδο 1946-1949 οι δύο αντίπαλες παρατάξεις στην Ελλάδα ουσιαστικά ελέγχονταν σε απόλυτο βαθμό από την Αμερική και τη Σοβιετική Ένωση. Όπως ανέφερα και στην εισαγωγή, υπήρχαν περιπτώσεις που συγγενείς, φίλοι, συγχωριανοί πολεμούσαν απέναντι σε οικεία πρόσωπα, στιγμές τραγικές. Αλλά η εμπλοκή σλαβομακεδόνων και η απόλυτη εξάρτηση του ΔΣΕ από αυτούς, σε συνδυασμό με τις εδαφικές παραχωρήσεις που ξεκάθαρα συμφώνησε το ΚΚΕ δεν μπορούν να θεωρηθούν σαν εμφύλιος πόλεμος…       

Σημειώσεις:
1] Ν. Μαραντζίδης – Κ. Τσίβος, Ο ελληνικός εμφύλιος και το διεθνές κομμουνιστικό σύστημα, το ΚΚΕ μέσα από τα τσεχικά αρχεία 1946-1948, σ. 47.
2] Κρις Γουντχάουζ, Ο Αγώνας για την Ελλάδα 1941-1949, σ. 346,396.
3] Ν. Μαραντζίδης, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας 1946-1949, σ. 36-37.
4] Ν. Μαραντζίδης – Κ. Τσίβος, Ο ελληνικός εμφύλιος και το διεθνές κομμουνιστικό σύστημα, το ΚΚΕ μέσα από τα τσεχικά αρχεία 1946-1948,σ. 172.
5] Ν. Μαραντζίδης – Κ. Τσίβος, ό.π., σ. 190-191.
6] Ν. Μαραντζίδης, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας 1946-1949, σ. 34.
7] Ν. Μέρτζος, Σβαρνούτ-το προδομένο αντάρτικο, σ. 264.
8] Ν. Μαραντζίδης, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας 1946-1949, σ. 39.
9] Ν. Μαραντζίδης – Κ. Τσίβος, Ο ελληνικός εμφύλιος και το διεθνές κομμουνιστικό σύστημα, το ΚΚΕ μέσα από τα τσεχικά αρχεία 1946-1948, σ. 89-90.
10] Κ. Μπαρμπής, Η Τραγωδία της Ελλάδος εις πράξεις τρείς, σ. 442-444.
11] Ν. Μαραντζίδης, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας 1946-1949, σ. 57-58.
12] Κ. Μπαρμπής, ό.π., σ. 640.
13] Ν. Μέρτζος, ό.π., σ. 425.

      

                             

Αντιγραφείς Παραχαρακτών: πως γράφτηκε η Ιστορία της Αντίστασης στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης

       Το κείμενο που θα παραθέσω αποτελεί μέρος του βιβλίου του Γεράσιμου Αποστολάτου, “Η παγίδευση της Ιστορίας”. Ο αείμνηστος Γεράσιμος Αποστολάτος υπήρξε αρθρογράφος της εφημερίδας “Εστία”, ιστορικός ερευνητής και εκδότης. Η “Εταιρεία Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας” (ΕΜΕΙ) αποτέλεσε δημιούργημά του. Το βιβλίο του το βρήκα από την σελίδα η Πραγματική Ιστορία της νεώτερης Ελλάδας, όπου ο καθένας μπορεί να το κατεβάσει δωρεάν. Το απόσπασμα που θα παραθέσω αναφέρεται στην παραχάραξη της ιστορίας της Εθνικής Αντίστασης και συγκεκριμένα στη διαστρέβλωση της ιστορικής πραγματικότητας για την προσωπικότητα του Ναπολέοντα Ζέρβα. Αξίζει ο καθένας να το διαβάσει προσεκτικά:
ΑΝΤΙΓΡΑΦΕΙΣ ΠΑΡΑΧΑΡΑΚΤΩΝ
Από το βιβλίο του Γεράσιμου Αποστολάτου Η ΠΑΓΙΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Σελίδα 46.
Η ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ των τραγικών γεγονότων της Ελληνικής δεκαετίας 1940-1950 έχει απλουστευθεί: Κάθε ιστορικός που επιθυμεί την δημοσιότητα και την επιτυχή κυκλοφορία ίου βιβλίου του επιδιώκει να παραμείνει στις γραμμές των γεγονότων που χάραξε η Αριστερά. Αυτό είναι το πρωταρχικό του μέλημα.
Στη συνέχεια η συγγραφή διευκολύνεται στο να αντιγράφει απλά ο νέος συγγραφέας αυτά που κατέγραψε -ο αριστερός πάντα- προηγούμενος.
Είναι θλιβερό το γεγονός ότι και οι θεωρούμενοι σοβαροί ιστορικοί δεν έχουν αποφύγει αυτόν τον μονόδρομο της έρευνας που τους διευκολύνει στο να περάσουν χωρίς εξονυχιστική κριτική το έργο τους, αλλά και σε κάθε περίπτωση να παραπέμπουν στις καταγραφές ενός προηγούμενου κειμένου θεωρουμένου έγκυρου επιστήμονα.
Οι λεγόμενοι ιστορικοί της φιλελεύθερης παράταξης σιωπούν. Αντιπαρέρχονται τις προκλητικές παραχαράξεις και με τη σιωπή τους εξασφαλίζουν την ανοχή των δυναμικών αριστερών φοιτητών στις αίθουσες της πανεπιστημιακής διδασκαλίας αλλά και των άκριτων επιθέσεων των «φρουρών της ιστορικής αλήθειας» από τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας.
Θύμα ο Στρατηγός Ζέρβας
Ένα από τα βασικά θύματα αυτών των παραχαράξεων και των ανιστόρητων στοιχείων είναι και ο στρατηγός Ναπολέων Ζέρβας και η Αντιστασιακή Οργάνωση ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ.Ο Ζέρβας βάλλεται επί χρόνια με την κατηγορία, μεταξύ άλλων, ότι συνεργάστηκε με τους Γερμανούς και ότι σε μία κρίσιμη περίοδο του εθνικού αντιστασιακού αγώνα, σύναψε ανακωχή με τους Γερμανούς!!
Το αξιοσημείωτο είναι ότι οι παραχαράκτες των ιστορικών γεγονότων και οι αντιγραφείς τους αποφεύγουν να αναζητήσουν στοιχεία από τα Αρχεία Ζέρβα και τα Απομνημονεύματα των αγωνιστών του παραμένουν εντελώς εκτός έρευνας για τα έγκυρα στοιχεία που παρουσιάζει η άλλη πλευρά.
Το φαινόμενο έχει διαχυθεί παντού: από την κάπως έγκυρη «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» της «Εκδοτικής Αθηνών» (όπου μάλιστα την έχουν επιμεληθεί ιστορικοί του
φιλελεύθερου χώρου) έως την Εγκυκλοπαίδεια της «Μπριτάνικα», ενώ πολλές ιστορικές μονογραφίες της περιόδου παπαγαλίζουν την αντιγραφή των δήθεν αυθεντικών στοιχείων.
Πρόσφατο παράδειγμα η ολοσέλιδη συνέντευξη σε κυριακάτικο φύλλο καθημερινής εφημερίδος του γνωστού στην Ελλάδα Γερμανού ιστορικού Χέρμαν Φράνκ Μάγερ.
Ο Μάγερ γεννήθηκε το 1940 στη Γερμανία και αφού ασχολήθηκε σε διάφορες χώρες με το εμπόριο και κατέληξε σε δική του επιχείρηση στις Βρυξέλλες, αποφάσισε να ερευνήσει τον τρόπο που οι αντάρτες του ΕΛΑΣ εξετέλεσαν τον πατέρα του, Γερμανό βοηθητικό λοχαγό το 1943. Ο Μάγερ ήταν τότε τριών ετών.
Για πρώτη φορά έφθασε στην Ελλάδα το 1963 και χρειάστηκαν 25 χρόνια για να συγκεντρώσει τα στοιχεία για τον τραγικό θάνατο του πατέρα του, αφού κατόρθωσε να συναντήσει ακόμα και τον τότε αντάρτη που ήταν στο Εκτελεστικό Απόσπασμα.
Αποτέλεσμα αυτής της έρευνας ήταν το βιβλίο του «Η Αναζήτηση» (1995) μια
προσεκτική διερεύνηση των γεγονότων που κατήγγειλε τη ναζιστική βαρβαρότητα προς τον Ελληνικό πληθυσμό και εξυμνούσε την αγωνιστικότητα των Ελλήνων για την Ελευθερία.
Ο Μάγερ από επιτυχημένος επιχειρηματίας είχε αναδειχθεί σε ένα σοβαρό ιστορικό ερευνητή. Συνδεθήκαμε μαζί όταν με αναζήτησε για να του προσθέσω πληροφορίες για το δεύτερο βιβλίο που ετοίμαζε: «Η φρίκη του Κομμένου» (1998) όπου περιγράφει μια αποτρόπαια πράξη των Γερμανών: της εκτελέσεως των κατοίκων ενός μικρού χωριού της Ηπείρου κοντά στην Άρτα. Οι περιγραφές από τα γερμανικά Αρχεία και τους επιζήσαντες Γερμανούς εκτελεστές είναι συνταρακτικές στο βιβλίο αυτό.
Σε συνάντηση στο σπίτι μου του γνώρισα έναν παλιό αγωνιστή του ΕΔΕΣ και γνωστό ήδη ιστορικό συγγραφέα, τον Κώστα Ιωάννου, που παρακολούθησε κρυμμένος σε μια καλαμιά τη σφαγή των αθώων νηπίων, παιδιών, γυναικών, γερόντων του Κομμένου.
Έκτοτε συνεχίσαμε τις επαφές και πρόσφατα βρεθήκαμε ομιλητές στο Διεθνές Συνέδριο της Κεφαλονιάς για τη σφαγή των 9.500 Ιταλών από τους ναζί το 1943 στο νησί.
Νέος καρπός των αναζητήσεων του Μάγερ είναι το βιβλίο του «Από τη Βιέννη στα Καλάβρυτα». Τα αιματηρά ίχνη της 117ης Μεραρχίας καταδρομών στην Σερβία και την Ελλάδα (έκδοση «Εστίας». Δεκέμβριος 2003) όπου με νέα στοιχεία φωτίζει τη
σφαγή των Καλαβρύτων.
Όσο ο Μάγερ εμπλέκεται με τα ελληνικά πράγματα και την υπάρχουσα (αριστερή κυρίως) βιβλιογραφία τόσο επηρεάζεται από καθιερωμένες θέσεις των αριστερών συγγραφέων για τα γεγονότα της εποχής.
Έτσι ο Μάγερ στη συνέντευξη της πρωινής εφημερίδος και σε ερώτηση του δημοσιογράφου για τη στάση του Ζέρβα έναντι των Γερμανών επαναλαμβάνει ότι υπήρξε μια περίοδος που ο Αρχηγός του ΕΔΕΣ συνήψε ανακωχή με τον Διοικητή των
Γερμανικών Δυνάμεων της Ηπείρου!! Έπρεπε και ο Μάγερ να ευθυγραμμισθεί με την διαδεδομένη στην Ελλάδα άποψη και να γίνει δεκτός από την ελληνική κριτική! (Παλαιότερα ο γνωστός Βρετανός συγγραφέας Λουί ντε Μπερνιέ που έγραψε το «Μαντολίνο του λοχαγού Κορέλι» και έγινε αργότερα κινηματογραφική ταινία, με πληροφόρησε ότι η μεταφράστρια το βιβλίου του στην Ελλάδα τον έπεισε ότι θα πρέπει να απαλυνθούν οι κρίσεις του για τα εγκλήματα του ΕΛΑΣ γιατί το ελληνικό
αναγνωστικό κοινό είναι αριστερό! Έτσι το βιβλίο του εξεδόθη στη Ελλάδα λογοκριμένο!).
Η αλήθεια για τον Ζέρβα
Ο Μάγερ ήρθε στο γραφείο μου για να μου δώσει εξηγήσεις γιατί έγραψε τα περί συμφωνίας του Ζέρβα. Τα νέα στοιχεία που προσκόμιζε από συναντήσεις επιζώντων Γερμανών στρατιωτών της Ηπείρου της εποχής ήταν ότι είχαν ακούσει τότε για την ανακωχή!!
Τον πληροφόρησα ότι θα του σταλούν επίσημα ντοκουμέντα της περιόδου που αποδεικνύουν το εντελώς αντίθετο: Ο Ζέρβας όχι μόνο δεν συνήψε ανακωχή, αλλά και στην συγκεκριμένη περίοδο είχε αναλάβει σοβαρές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά των Γερμανών.
Ο πάντοτε θαλερός αγωνιστής της περιόδου, πρωταγωνιστής της ανατινάξεων του Γοργοποτάμου μέλος της Συμμαχικής Αποστολής στην Ελλάδα και Σύνδεσμος του Γεν. Στρατηγείου Μέσης Ανατολής κατά την Κατοχή στο Γενικό Αρχηγείο του Ζέρβα γνωστός ιστορικός Θεμιστοκλής Μαρίνος απέστειλε προς τον Μάγερ επιστολή με συντριπτικά στοιχεία για το ανιστόρητο της δήθεν ανακωχής.
Ο κ. Μαρίνος παραχώρησε στην «Εστία» τα στοιχεία από το προσωπικό του Αρχείο, τα οποία είναι αποκαλυπτικά. Ανατρέπονται εντελώς τα διαδιδόμενα.
Συντριπτικά στοιχεία
Η επιστολή Μαρίνου προς τον Μάγερ έχει ως εξής:
«Αγαπητέ κ. Μάγερ
Διάβασα με ενδιαφέρον τη συνέντευξη σας στο συνεργάτη της «Καθημερινής» κ.Ηλία Μαγκλίνη, που δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 28/3/2004. Ως μέλος της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής, μα ειδικότερα ως Σύνδεσμος του Γεν. Στρατηγείον Μέσης Ανατολής (ΓΣΜΑ) στο Γενικό Αρχηγείο του Ζέρβα, εξεπλάγην διαβάζοντας την βεβαιότητα με την οποία εξεφράσατε την άποψη περί συνεργασίας του Ζέρβα με τους Γερμανούς τον Οκτώβριο τον 1943, την οποία, όπως ανεφέρατε, στηρίξατε σε συνομιλίες σας με πολλούς βετεράνους τον γερμανικού 22ου Ορεινού Σώματος Στρατού που έδρευε στα Ιωάννινα.
Απορώ πώς εσείς κ. Μάγερ, με τον οποίο γνωριζόμαστε προσωπικά, δεν ελάβατε τον κόπο κατά την ερευνά σας να συμβουλευθείτε και το βιβλίο μου «Ο Εφιάλτης της Εθνικής Αντίστασης» «Εκδόσεις Εταιρείας Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας», Αθήνα 2000), ή να συζητήσετε το θέμα μαζί μου πριν καταλήξετε σ’ αυτές τις δηλώσεις.
Αφήνω τη λεπτομέρεια περί δήθεν στενής φιλίας του Ζέρβα με τον Γερμανό διοικητή Ιωαννίνων, μέχρι σημείου και αποστολής φαρμάκων σ’ αυτόν, τότε μάλιστα που ο ΕΔΕΣ διέθετε πρότυπο ορεινό χειρουργείο και η Συμμαχική Αποστολή το εφοδίαζε με ότι ζητούσε.
Είναι τουλάχιστον περίεργο πώς, μερικοί ξένοι συγγραφείς των γεγονότων της εποχής εκείνης, όπως και ο γνωστός καθηγητής Μαρκ Μαζάουερ με το βιβλίο του «Ιnside Hitler”s Greece», έχουν τάση να στηρίζονται κυρίως σε αριστερές πηγές, παραβλέποντας μαρτυρίες υπευθύνων μαρτύρων της άλλης πλευράς, όπως των Κομνηνού Πυρομάγλου και Κώστα Ιωάννου, η αντικειμενικότητα των οποίων είναι
αναμφισβήτητη. Αλλά κ. Μάγιερ αγνοείτε ακόμη και τις προσωπικές μαρτυρίες των Κρις Γούντχαουζ, Τομ Μπάρνς μόνου αρμοδίου για την Ήπειρο (επίσημη έκθεση του προς το Γ.Σ.Μ.A. 13/6/44) και τον υπογράφοντος. Το σχετικό ιστορικό δίδεται αναλυτικά στο βιβλίο μου (σελ. 215-218, του β’ τόμου) και έχει εν συντομία ως εξής:
Την 3/10/43, ο Ζέρβας ειδοποιήθηκε από τον εκπρόσωπο του στα Άγναντα αντισμήναρχο Ευάγγελο Ευαγγελίδη ότι επιτροπή από τα Ιωάννινα με επικεφαλής τον Δήμαρχο Βλαχλίδη και μέλη τον εκπρόσωπο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού (Δ.Ε.Σ.), Bickel , τον διερμηνέα του Αντ. Καραβά κι έναν έμπορο Δημ. Δούμα ήθελε
να τον συναντήσει.
Ο Ζέρβας με ενημέρωσε σχετικά και όρισε τόπο συναντήσεως της επιτροπής το χωριό Βουλγαρέλι. Κατόπιν τούτου ανέθεσα στον Βρετανό Σύνδεσμο Βουλγαρελίου υπολοχαγό Αγγελάτο, υφιστάμενο μου να παραστεί στη συζήτηση με την επιτροπή.
Κατά τη συνάντηση εκείνη, διαπιστώθηκε ότι η Επιτροπή ερχόταν εκ μέρους του Γερμανού Διοικητού Ιωαννίνων συνταγματάρχη Βick, πρώτον για να διαπραγματευθεί την απελευθέρωση Γερμανών αιχμαλώτων και δεύτερον για να προτείνει εκεχειρία, ώστε να επιτραπεί η διέλευση βοηθείας του Δ.Ε.Σ. προς τους αμάχους, με αντάλλαγμα την αναστολή των επιδρομών εναντίον των ανταρτών, πυρπολήσεως χωριών και των εκτελέσεων ομήρων.
Ο εκπρόσωπος του Δ.Ε.Σ. έκανε έκκληση στον Ζέρβα να αποδεχθεί την πρόταση, διότι ο επερχόμενος χειμώνας θα άφηνε πολλά θύματα από πείνα. Ο Δήμαρχος διευκρίνισε ότι σχετικές διαπραγματεύσεις θα γίνονταν με εξουσιοδοτημένο Γερμανό αξιωματικό σε τακτή ημερομηνία.
Ο Ζέρβας πριν δώσει απάντηση στην πρόταση έστειλε επείγον σήμα στο Κάιρο με τον ασύρματο της Αποστολής ζητώντας οδηγίες. Η απάντηση του Γ.Σ.Μ.Α. ήταν άμεση και σαφής: συζήτηση με τους Γερμανούς είναι δυνατή μόνο για άνευ όρων παράδοση τους (αντίγραφο του σήματος στο Αρχείο μου). Κατόπιν τούτου, ο Ζέρβας απέρριψε την πρόταση.
Η Επιτροπή, απογοητευμένη, επισκέφθηκε κατόπιν το Αρχηγείο Ηπείρου του ΕΛΑΣ στα Άγναντα, όπου και έκανε τις ίδιες προτάσεις.
Οι συζητήσεις με τη διοίκηση του ΕΛΑΣ (VIII Μεραρχία) αποτελούμενη από την τρόικα, στρατηγό Π. Νάση (Καπετάνιο), Συνταγματάρχη Α. Πίσπερη (στρατιωτικό) και Ι. Κατσαντώνη (πολιτικό καθοδηγητή) έγιναν απουσία εκπροσώπου της αποστολής και οδήγησαν στην αποδοχή της προτάσεως της Επιτροπής οπότε ορίσθηκε η 14η Οκτωβρίου για την συνάντηση τους με Γερμανό αξιωματικό. Μέχρι τότε θα ίσχυε σιωπηλή ανακωχή με τον ΕΛΑΣ. Το απόρρητο σχετικό τηλεγράφημα της VIII Μεραρχίας προς το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ στο Περτούλι (Θεσσαλίας) Λ.Π. 293/6-10-43 βρέθηκε μεταπολεμικά μεταξύ των κατασχεθέντων αρχείων τον ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, κατά τον «Τρίτο Γύρο» της εξέγερσης του ΚΚΕ.
Στις 9/10/43 εκδηλώθηκε η γενική επίθεση του ΕΛΑΣ εναντίον του ΕΔΕΣ -ήταν ο «Πρώτος Γύρος» με την ψευδή κατηγορία ότι ο Ζέρβας υπέγραψε ανακωχή με τους Γερμανούς. Έκτοτε, η συκοφαντία αυτή επαναλαμβάνεται χωρίς ντροπή και αίσθημα ευθύνης και από σοβαρά ακόμη πρόσωπα. Τα ίδια βλέπουμε και στο βιβλίο «ΕΛΑΣ» τον Στρατηγού Σαράφη, όπου διαστρεβλώνονται γενικότερα τα σχετικά γεγονότα, όπως βεβαιώνει και ο Θόδωρος Μακρίδης στην περίφημη έκθεση του προς τον Ζαχαριάδη Γεν. Γραμματέα τον ΚΚΕ (εφημ. «Αυγή», 2/3/80).
Επί του συγκεκριμένου θέματος έχουμε και την Απόρρητη Διαταγή 290/6-10-43, της VIII Μεραρχίας του ΕΛΑΣ, προς 15. 24, 3/40 και 85 Συντάγματά της, με κοινοποίηση στο Γεν. Στρατηγείο του ΕΛΑΣ με την οποία διέτασσε παύση κάθε ενέργειας εναντίον των Γερμανών, ώστε να έχουν ελεύθερα τα νώτα κατά τις επιχειρήσεις ιούς εναντίον του ΕΔΕΣ, Το χειρότερο είναι ότι, όταν ο ΕΛΑΣ διαπίστωσε πως ήταν αδύνατο να διαλύσει τον ΕΔΕΣ μέχρι της 14 Οκτωβρίου, όπως πίστευε, ζήτησε παράταση της εκεχειρίας, με μετάθεση της ημερομηνίας συναντήσεως με τον Γερμανό αξιωματικό, στις 20 Οκτωβρίου (έγγραφο VIII Μεραρχίας Ε.Π. 301/12-10-43 προς το Δήμαρχο Ιωαννίνων).
Σχετικά με την συκοφαντική εκείνη εκστρατεία κατά του Ζέρβα ο Γούντχαουζ γράφει στο βιβλίο του «Μήλο της Έριδος» (σελ. 78).
«Το ότι ο Ζέρβας δεν το έκανε (να δεχθεί τη γερμανική πρόταση) αποδεικνύεται από δύο γεγονότα: πρώτον ότι καθ όλη τη διάρκεια της συναντήσεως με τους εκπροσώπους τον Ερυθρού Σταυρού βρισκόταν παρών ένας Άγγλος αξιωματικός που είχε εξαίρετη γνώση της Ελληνικής γλώσσας, δεύτερον ότι την συνάντηση ακολούθησε εντός ολίγων ημερών μία από τις διαρκέστερες και πλέον θηριώδεις μάχες που έγιναν μεταξύ Ζέρβα και Γερμανών».
Λεπτομερέστερος είναι ο Τομ Μπαρνς, στην έκθεση του προς το ΓΣΜΑ (13/6/44), όπου περιγράφει την πολεμική συνεισφορά του ΕΔΕΣ, σε αντίθεση του ΕΛΑΣ, ιδιαίτερα κατά τις κρίσιμες στιγμές όπως η συμμαχική απόβαση στη Σικελία, τον Ιούλιο 1943. Μάχες εκ τον συστάδην με τον εισβολέα σαν τις επικές του ΕΔΕΣ, στον Αχελώο, το Μακρυνόρος, τη Μενίνα κ.λπ., που να εορτάζονται σαν εθνικές επέτειοι κάθε χρόνο δεν έχει να επιδείξει ο ΕΛΑΣ. Απλώς δεν υπάρχουν. Το 1943, κύρια απασχόληση τον ήταν ο αφοπλισμός των Εθνικών Ομάδων Ανταρτών (Παπαϊωάννου, Ψαρρού, Κρανιά κ.λπ.). Τέλος, θα έπρεπε να ξέρετε κ. Μάγιερ ότι το Σεπτέμβριο, μετά την επίσκεψη της Επιτροπής του Δ.Ε.Σ., εξακολούθησε άγριο κυνηγητό του ΕΔΕΣ από τους Γερμανούς, ενώ του επετίθετο και ο ΕΛΑΣ -πού έφθασε μέχρι σχεδόν και τη διάλυση των ομάδων του.
Είναι λυπηρό και απαράδεκτο να γίνονται τέτοιες παραπλανητικές δηλώσεις, που αφορούν στην ιστορία της χώρας μας, σε επίσημες συνεντεύξεις σε κορυφαίες εφημερίδες διεθνούς κύρους, ανεύθυνα και επιπόλαια θα έλεγα. Ελπίζω να μη διαβάσουμε τα ίδια πράγματα, στο υπό εκπόνηση νέο βιβλίο σας κ. Μάγιερ».
Με τιμή Θεμιστοκλής Μαρίνος
Εσκεμμένη αδιαφορία των Πανεπιστημιακών
Τα αποδεικτικά στοιχεία που παρέχει στην επιστολή του ο Θέμης Μαρίνος είναι συντριπτικά. Προσωπικά παρά ταύτα δεν έχω καμία ελπίδα ότι οι πανεπιστημιακοί καθηγητές της ιστορίας θα αναθεωρήσουν τη στάση τους και θα επιδιώξουν στις έρευνες τους να αναδιφήσουν τα Αρχεία της άλλης πλευράς.
Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι με χορηγία της χήρας του στρατηγού Αικατερίνης Ναπολέοντος Ζέρβα λειτουργεί ήδη από το 1997 «Μουσείο Εθνικής Αντιστάσεως – Ναπολέων Ζέρβας» με χιλιάδες αυθεντικά ντοκουμέντα της Κατοχής και πολύτιμο ανέκδοτο ιστορικό υλικό, αλλά ουδείς ερευνητής μέχρι σήμερα εζήτησε να το επισκεφθεί να ερευνήσει και αξιοποιήσει το Αρχείο!!”
 

Δεκέμβριος 1944, η μάχη της Αθήνας



      Τον Οκτώβριο του 1944 οι Γερμανοί εκδιώχθηκαν από την Ελλάδα. Όλη η χώρα ανέπνεε πλέον ελεύθερα μετά από χρόνια κατοχής. Και ενώ άλλες χώρες την ίδια στιγμή ξεκινούσαν με αισιοδοξία σχέδια ανοικοδόμησης της κοινωνίας και της οικονομίας τους, στην Ελλάδα τα πράγματα αρχίζουν και παίρνουν ξεκάθαρα μορφή ανταγωνισμού μεταξύ του ΕΑΜ και των μη εαμικών δυνάμεων. Η μεν άκρα αριστερά επιθυμεί την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας, η κυβερνητική πλευρά επιθυμεί την συγκρότηση κυβέρνησης και στρατού εθνικής ενότητας. Η ουσία είναι και στις δύο περιπτώσεις το κίνητρο της εξουσίας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι από την πρώτη στιγμή η Μεγάλη Βρετανία συμμετείχε ενεργά στην ανάπτυξη του αντιστασιακού κινήματος στην Ελλάδα. Πάντα από την δική της οπτική και βεβαίως για τα δικά της συμφέροντα. Οι συμφωνίες για την ίδρυση του Κοινού Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών, του Λιβάνου, της Καζέρτας έθεταν πάντα την Ελλάδα στη σφαίρα επιρροής των Άγγλων. Μεταξύ των μεγάλων αντιφασιστικών δυνάμεων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, της σοβιετικής Ρωσίας και της Μεγάλης Βρετανίας, ξεκαθαρίστηκε τον Οκτώβριο του 1944 ότι η Ελλάδα θα βρίσκονταν και επίσημα στη ζώνη επιρροής της Αγγλίας του Τσόρτσιλ. Όλα αυτά σήμερα εύκολα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι κατά περιόδους κομμουνιστικές εξεγέρσεις δεν είχαν ποτέ καμία πιθανότητα επιτυχίας, από την στιγμή που ο Στάλιν είχε κάνει τις συμφωνίες του με τον Τσόρτσιλ. Επομένως το αιματοκύλισμα του εμφυλίου πολέμου δεν έγινε για μια καλύτερη και αληθινά δημοκρατική Ελλάδα, αλλά επειδή αυτό βόλευε τις δύο αυτοκρατορίες. Η ουσία για τα Δεκεμβριανά του 1944, δεν ήταν οι αιματηρές συμπλοκές τις πρώτες μέρες του Δεκέμβρη, αλλά τα γεωπολιτικά και στρατηγικά συμφέροντα των αυτοκρατοριών των Στάλιν και Τσόρτσιλ.
         Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Το Νοέμβρη του ’44, ξεκινούν πολλές επαφές μεταξύ Σκόμπυ, κυβέρνησης Παπανδρέου και αντιστασιακών οργανώσεων με θέμα τον αφοπλισμό των τελευταίων και τη δημιουργία ενιαίου εθνικού στρατού. Στις 9 Νοεμβρίου φτάνει στην Αθήνα η Ορεινή Ταξιαρχία. Τα αθηναϊκό πλήθος υποδέχτηκε με θέρμη και ανακούφιση την έλευσή της, σε αντίθεση με τους υπουργούς του ΕΑΜ. Ο Γουντχάουζ έγραψε: ” Η εκστατική υποδοχή που επιφυλάχτηκε στην ταξιαρχία όταν παρέλασε στην πόλη την επόμενη μέρα έδειξε ότι ο κόσμος τη θεωρούσε ως ασφάλεια απέναντι στον ΕΛΑΣ. Οι Αθηναίοι, φοβισμένοι κάθε βράδυ από τα απειλητικά συνθήματα που εκφωνούσε ο εφεδρικός ΕΛΑΣ από τα “χωνιά” του, με το δίκιο τους κρατούσαν καχύποπτη στάση απέναντι σε μια οργάνωση που σταθερά επί δύο χρόνια δήλωνε ότι όποιος δεν την υποστήριζε ήταν προδότης…” (1). Την ίδια στιγμή, ο Θόδωρος Μακρίδης (Καπετάν Έκτορας) στέλνει ένα τηλεγράφημα προς το Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ, με αφορμή μια διαφωνία του με τον Άρη Βελουχιώτη: ” Το εσωτερικόν ελληνικόν πρόβλημα θα λυθή αναγκαστικώς πρό του πέρατος του πολέμου. Η λύσις θα είναι βιαία και ουχί κοινοβουλευτική. Η ελληνική αντίδρασις θα επιχειρήση πραξικόπημα κατά Δεκέμβριον 1944 ή Ιανουάριον 1945. Είναι λίαν ενδεχομένη βρετανική ένοπλος επέμβασις…” (2). Βλέπουμε λοιπόν, ότι από τις αρχές του Νοέμβρη το κλίμα ήταν τεταμένο. Μετά από συνεννοήσεις με την κυβέρνηση ο Σκόμπυ ανακοίνωσε ότι η αποστράτευση των ανταρτών θα έπρεπε να ολοκληρωθεί μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου. Στη συνάντησή του ωστόσο με τον Ζέρβα και τον Σαράφη, στις 22 Νοεμβρίου στην Αθήνα, συνειδητοποίησε ότι ο δεύτερος αρνούνταν να διατάξει την αποστράτευση των ελασιτών, παρόλο που ο ίδιος άνθρωπος είχε υπογράψει την συμφωνία στη Καζέρτα. Στο ίδιο διάστημα ο Πρωθυπουργός έκανε παραχωρήσεις προς την εαμική πλευρά, σαν δείγμα καλής θέλησης ώστε να αποφευχθούν οι όποιες συγκρούσεις (3). Στα τέλη του μηνός, οι συζητήσεις στράφηκαν στην δημιουργία εθνικού στρατού κοινής αποδοχής. Τελικά, έγινε αποδεκτή η πρόταση της ΠΕΕΑ, που προέβλεπε τη δημιουργία δύο ταξιαρχιών ίσης δύναμης. Η μία ταξιαρχία θα αποτελούνταν από την Ορεινή Ταξιαρχία, τον Ιερό Λόχο και μία μονάδα του ΕΔΕΣ και η δεύτερη ταξιαρχία από ισοδύναμη – προς τις άλλες- δύναμη του ΕΛΑΣ. Ο Παπανδρέου έκανε αποδεκτή την πρόταση της αριστεράς και ανακοίνωσε ότι οι υπουργοί της κυβέρνησης θα υπέγραφαν την πρόταση την ίδια μέρα (28η Νοεμβρίου). Και ενώ όλα ήταν έτοιμα ώστε να αποφύγει η χώρα τον εμφύλιο σπαραγμό, την επομένη φτάνει στο γραφείο του Πρωθυπουργού αντιπροσωπεία μελών του ΕΑΜ που ζητά την οριστική αποστράτευση όλων των στρατιωτικών δυνάμεων, τόσο των ανταρτών όσο και της Ορεινής Ταξιαρχίας και του Ιερού Λόχου. Τα ίδια πρόσωπα, μία μέρα μετά, αναίρεσαν αυτά που είχαν προτείνει. Για την ανεξήγητη συμπεριφορά του Ζεύγου, ο Γεώργιος Παπανδρέου έγραψε: ” Ο Ζεύγος ετέλει υπό το κράτος μεγάλης νευρικότητος. Μου εδήλωσεν ότι το Κομμουνιστικόν Κόμμα δεν αποδέχεται πλέον την συμφωνίαν την οποίαν αυτός ο ίδιος είχε εγχειρίσει την προηγουμένην, και ότι θέτει νέους όρους προς αποδοχήν, μεταξύ των οποίων την ταυτόχρονον διάλυσιν της Ορεινής Ταξιαρχίας και του Ιερού Λόχου, την άμεσον καθιέρωσιν συνοπτικής διαδικασίας διά τους δοσιλόγους, την υποχρεωτικήν έκδοσιν των δικαστικών αποφάσεων πρό της 10ης Δεκεμβρίου κ.λπ. Κατάπληκτος του εδήλωσα ότι πρόκειται περί πλήρους υπαναχωρήσεως και ότι η Κυβέρνησις δεν δύναται να αποδεχθή τους νέους όρους αλλά εμμένει εις την γενομένην συμφωνίαν. Ο Ζεύγος τότε εις κατάστασιν εξάψεως έσπευσε να φύγη, χωρίς κάν να με αποχαιρετήση. Απεκόμισα την εντύπωσιν, καθώς ανεκοίνωσα έπειτα εις το Υπουργικόν Συμβούλιον, ότι ο Ζεύγος είχεν αποσταλή με την εντολήν να επιφέρη οπωσδήποτε την ρήξιν” (4). Η πλήρης υπαναχώρηση είχε τις ρίζες της στην υπόσχεση του Τίτο για ενίσχυση. Ο Ιωάννης Ιατρίδης έγραψε πάνω σ’ αυτό: ” … , το βράδυ της 27ης Νοεμβρίου είχε ληφθή ένα μήνυμα από τον Στρατάρχη Τίτο, που έδινε θάρρος στους Έλληνες κομμουνιστές να καταλάβουν την πτωτεύουσα με την βία. Λέγεται πως οι Γιουγκοσλάβοι πρόσφεραν την “ηθική” τους υποστήριξη σε μιά τέτοια θαρραλέα ενέργεια, και ο ίδιος ο Στάλιν μπορεί να την είχε επιδοκιμάσει, χωρίς όμως και να εγκρίνη ανοικτή σοβιετική βοήθεια” (5). Ο Γουντχάουζ έχει παρόμοια άποψη: ” Το τί συνέβη και άλλαξε γνώμη το ΚΚΕ παραμένει ασαφές. Τα απομνημονεύματα του Τζήμα και του Ορέστη υπονοούν ότι ο Τίτο είχε κάποια σχέση. Ο Τζήμας βρισκόταν στο Βελιγράδι με τον Τίτο και εκεί τους συνάντησε ο Πέτρος Ρούσσος σε ειδική αποστολή από το ΚΚΕ. Παρουσία του Τζήμα, ο Ρούσσος ρώτησε αν το ΚΚΕ μπορούσε να βασίζεται στην υποστήριξη της Γιουγκοσλαβίας σε περίπτωση σύγκρουσης με τους Βρετανούς. Ο Τίτο απάντησε θετικά. Παρά τους ενδοιασμούς του Τζήμα, που βασίζονταν σε γνώση από πρώτο χέρι των περιορισμένων μέσων των παρτιζάνων, η ενθαρρυντική απάντηση του Τίτο μεταβιβάστηκε στην Αθήνα στις 27 Νοεμβρίου” (6).
            Την 1η Δεκεμβρίου, ο Ριζοσπάστης κυκλοφορεί με κύριο τίτλο ” Η “αδιαλλαξία” του ΚΚΕ” , κατηγορώντας την κυβερνητική πλευρά για τα γεγονότα των προηγούμενων ημερών. Την ίδια στιγμή δυνάμεις του ΕΛΑΣ συγκεντρώνονταν γύρω από την Αθήνα.Ο Κρίς Γουντχάουζ αναφέρει: ” Το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, που διατηρούσε κιόλας την έδρα ενός σώματος στρατού στην Αθήνα, υπό τον στρατηγό Μάντακα, μετακίνησε ενισχύσεις προς την πρωτεύουσα. Ήταν πιο βαριά οπλισμένοι τώρα από ό,τι ήταν στην Κατοχή, επειδή οι Γερμανοί είχαν αφήσει πίσω τους πολλές αποθήκες με πολεμοφόδια σε μικρή απόσταση, γνωρίζοντας, έστω και χωρίς ρητή συμφωνία, σε τί θα χρησίμευαν. Όλμοι και πυροβόλα είχαν επισημανθεί σε επίκαιρα σημεία της Αθήνας” (7). Στις 2 Δεκεμβρίου παραιτούνται οι υπουργοί του ΕΑΜ. Οι διαταγές προς τις μονάδες του ΕΛΑΣ, ήταν να πλησιάσουν την πόλη χωρίς ωστόσο να αντιταχθούν στους Βρετανούς για κανένα λόγο (8). Την ίδια μέρα ο Σιάντος στέλνει διαταγή, με σφραγίδα της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΛΑΣ, προς το Γενικό Στρατηγείο: ” Υπουργοί μας παρητήθησον στοπ. Κατ’ εξακριβωμένας πληροφορίας Ζέρβας ανεχώρησε εσπευσμένως εις Ήπειρον, ίνα ενεργήσει γενικήν επιστράτευσιν και επιτεθεί καθ’ ημών στοπ. Προετοιμάσατε και κινητοποιήσατε ογδόην, πρώτην, εννάτην και δεκάτην Μεραρχίας, άνευ ουδεμιάς χρονοτριβής προς επίθεσιν εναντίον Ζέρβα προτού προλάβει να επιστρατευθεί στοπ. Αφαιρέσατε πρωτοβουλίαν από Ζέρβα στοπ. Άμα πέρατι προετοιμασίας επιτεθείτε στοπ. Διατάξατε άμεσον διάλυσιν Εθνοφυλακής καθ’ άπασαν Ελλάδα με πολιτικά και εν ανάγκη βίαια μέσα στοπ “ (9). Το ΕΑΜ επίσημα ανακοίνωσε ότι την 4η Δεκεμβρίου θα προκαλέσει γενική απεργία σαν ένδειξη διαμαρτυρίας. Στις 3 Δεκεμβρίου, το επίσημο έντυπο του κόμματος, ο Ριζοσπάστης κυκλοφορεί με άρθρο του Ζεύγου, με τίτλο “Και τώρα τον λόγο έχουν οι μπαρουτοκαπνισμένοι μαχητές του ΕΛΑΣ”, στο οποίο έγραφε μεταξύ άλλων: ” … Τώρα το λόγο τον έχει ο ελληνικός λαός. Οι μπαρουτοκαπνισμένοι μαχητές του ΕΛΑΣ, που τους ζητούν να παραδώσουν τα τιμημένα και κερδισμένα σε μάχες όπλα τους. Οι περήφανοι πολίτες της Αθήνας, που αντιμετώπισαν νικηφόρα τις ορδές των Γερμανών και των προδοτών. Όλοι οι δημοκράτες, όλοι όσοι πονάν την Ελλάδα και το λαό της, θα βρεθούν ενωμένοι στις γραμμές του για να υπερασπίσουν την λευτεριά του, τη ζωή του, τα δημοκρατικά του δικαιώματα, την εθνική ανεξαρτησία. Ο ελληνικός λαός θα σαρώσει την κυβέρνηση του εμφυλίου πολέμου και θα δημιουργήσει μια κυβέρνηση πραγματικής εθνικής ενότητας” (10). Το άρθρο αυτό του Ζεύγου, προ οικονομεί την ένοπλη σύγκρουση των Δεκεμβριανών και αποδεικνύει ξεκάθαρα ποιος επεδίωξε τη σύγκρουση. Το συλλαλητήριο της 3ης Δεκεμβρίου αποτέλεσε την αρχή των αιματηρών συγκρούσεων. Η κυβέρνηση φρόντισε να τοποθετήσει ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις σε όλο το ιστορικό κέντρο των Αθηνών, με αφετηρία την πλατεία Συντάγματος. Οι εαμίτες διαδηλωτές σε κάθε εμφάνιση αστυνομικών αντιδρούσε με ύβρεις και συνθήματα (11). Κατά τον Γουντχάουζ: ” Εκείνο το πρωί της Κυριακής, 3 Δεκεμβρίου, η επανάσταση είχε ξεσπάσει. Όταν τα πλήθη των διαδηλωτών βρέθηκαν αντιμέτωπα με την αστυνομία, στην Πλατεία Συντάγματος, πολλοί αστυνομικοί πυροβόλησαν κατευθείαν πάνω τους, πράγμα που, χωρίς αμφιβολία, ήταν ο σκοπός για τον οποίο τα είχε συγκεντρώσει εκεί το ΚΚΕ. Σύμφωνα με μερικές αφηγήσεις, το πλήθος ανταπέδωσε τα πυρά. Σύμφωνα με άλλες, πυροβόλησε πρώτο και είχε ρίξει χειροβομβίδες στα παράθυρα πολιτικών αντιπάλων, πρίν φθάσει στην Πλατεία Συντάγματος. […] Ο Παπανδρέου, σε ραδιοφωνική ομιλία εκείνη τη νύχτα, επέρριψε την ευθύνη στους κομμουνιστές” (12). Θεωρείται βέβαιο το γεγονός ότι η αστυνομία έβαλε κατά του πλήθους. Όπως θεωρείται γενικά βέβαιο, το γεγονός των προκλήσεων του πλήθους έναντι των αστυνομικών. Αργότερα, ο τότε διευθυντής της Αστυνομίας Αθηνών, Έβερτ ομολόγησε ότι ο ίδιος έδωσε την εντολή για βίαιη διάλυση της διαδήλωσης αλλά από την στιγμή που ένας αστυνομικός δολοφονήθηκε από το πλήθος (13). Οι κυβερνητικές εκθέσεις έγραφαν: ” Οι αστυνομικοί, παρά την κακομεταχείρισή τους από μέρος των διαδηλωτών, πειθαρχώντας στις διαταγές που είχαν, έδειχναν μεγάλη υπομονή. Πρώτοι επυροβόλησαν ένοπλοι διαδηλωτές, που είχαν επίσης και χειροβομβίδες. Σκοτώθηκε ένας αρχιφύλαξ της αστυνομίας και τραυματίσθηκαν τρείς αστυνομικοί. Οι περισσότεροι από τους δέκα νεκρούς διαδηλωτές, όπως αποδείχθηκε από την νεκροψία του ιατροδικαστού, σκοτώθηκαν από χειρομβοβίδες, τις οποίες η αστυνομία δεν εχρησιμοποίησε…” (14). Από την μέρα αυτή οι συγκρούσεις ελασιτών – αστυνομικών ήταν καθημερινό φαινόμενο στο ματωμένο Δεκέμβρη. Αυτές οι συγκρούσεις θεωρήθηκαν από πολλούς, ο λόγος της ένοπλης σύγκρουσης. Ο Γρηγόρης Φαράκος έγραψε: ” Το έναυσμα πυρός για τις 33 μέρες των μαχών που θα ακολουθούσαν δόθηκε την Κυριακή 3 του μηνός, στο μεγάλο συλλαλητήριο, σωστή λαολάθαλασσα, που πλημμύρισε τους δρόμους της Αθήνας, όταν η Αστυνομία πυροβόλησε κατά του άοπλου λαού στην πλατεία Συντάγματος” (15). Αυτή ήταν βεβαίως η αφορμή που ζητούσε το ΚΚΕ. Ο Γιάννης Ιωαννίδης στις “Αναμνήσεις” του έγραψε: ” Μέχρι τότε έμενα με την εντύπωση ότι όλο αυτό το πράγμα έγινε με το χτύπημα που μας δώσαν αυτοί στις 3 του Δεκέμβρη. Όταν έμαθα ότι η Κ.Ε. του ΕΛΑΣ έγινε από την 1η του Δεκέμβρη, αυτό σημαίνει ότι και μείς προμελετημένα πηγαίναμε να δώσουμε αφορμή για να αρχίσει ο πόλεμος” και συνεχίζει: ” Το πρόβλημα είναι ότι εμείς πήραμε απόφαση στις 17 του Νοέμβρη, στις 16 ή 18, δεν ξέρω πότε ήταν. Εκεί στο νοσοκομείο όπου βρισκόμουν εγώ, ήρθαν όλα τα μέλη του Πολιτικού γραφείου και εκεί πήραμε απόφαση ότι εμείς θα χτυπηθούμε με τους Εγγλέζους. Τα άλλα είναι… Υπάρχει αυτή η απόφαση. Εκεί ήταν ο Παρτσαλίδης, ο Ρούσσος, ο Φάνης… […] Είπαμε στην ανάγκη, εάν δεν κατορθώσουμε να βρούμε άλλες πολιτικές λύσεις, στο ζήτημα, θα συγκρουσθούμε” (16). Επομένως, δια χειρός Ιωαννίδη τεκμηριώνεται ότι το ΚΚΕ είχε προαποφασίσει τον αιματηρό Δεκέμβρη, έχοντας και την ενίσχυση άλλων Βαλκάνιων συντρόφων.
               Από την 6η Δεκεμβρίου 1944 μέχρι την 7η Ιανουαρίου 1945 οι αιματηρές συγκρούσεις ήταν αυξανόμενες. Ο ΕΛΑΣ ήλεγχε με διαφορά το μεγαλύτερο μέρος της Αθήνας. Σ’ όλη αυτή την περίοδο δεν στράφηκε κατά των Βρετανών. Στράφηκε όμως με πάθος κατά των κυβερνητικών δυνάμεων. Ο Ευάγγελος Αβέρωφ – Τοσίτσας έγραψε: ” … ο ΕΛΑΣ… Είχε παντού την πρωτοβουλία, έκαμνε οδοφράγματα εδώ, επετίθετο εκεί, ανατίναζε σπίτια για να κλείσει σταυροδρόμια, κατελάμβανε δι’ επιθέσεων μεγάλα κτίρια, αφού τα κύκλωνε, και διέθετε εναντίον αυτών μια συντριπτική δύναμη πυρός. Οι άνδρες του ΕΛΑΣ πολεμούσαν με ένα πείσμα που λίγοι από αυτούς έδειξαν εναντίον των Γερμανών” (17). Η αυτοθυσία των ανδρών των Σωμάτων Ασφαλείας σε συνδυασμό με την αναποφασιστικότητα της ηγεσίας του ΕΛΑΣ οδήγησαν στην ήττα του ΕΛΑΣ. Ωστόσο, ένας ακόμα λόγος ήταν η αντικατάσταση του Σκόμπυ, τα λάθη του οποίου είχαν φέρει τον ΕΛΑΣ κοντά στην τελική επικράτηση. Γράφει ο Γουντχάουζ: ” Στις 11 Δεκεμβρίου όμως ο στρατάρχης Αλεξάντερ και ο Χάρολντ Μακμίλλαν έφτασαν στην Αθήνα από την Ιταλία και διαμόρφωσαν την αντίληψη ότι η κατάσταση είναι πολύ σοβαρή. Ο Αλεξάντερ πήρε γρήγορα δύο αποφάσεις: να στείλει επιπλέον ενισχύσεις στην Αθήνα και να αντικαταστήσει τον Σκόμπι και πολλούς από το επιτελείο του. Ένας μύθος έχει δημιουργηθεί στην Ελλάδα ότι ο Σκόμπυ έσωσε την Αθήνα το Δεκέμβριο του 1944, αλλά η αλήθεια είναι ό,τι σχεδόν την έχασε. Η πόλη σώθηκε από τον στρατηγό Τζών Χώκσγουερθ διορισμένο από τον Αλεξάντερ. Μπορεί να κρίνει κανείς σε πόσο μεγάλο βαθμό είχε χάσει ο Σκόμπυ τον έλεγχο της κατάστασης και σε ποιά κατάσταση απαισιοδοξίας είχε περιπέσει (που κυρίως οφειλόταν στην έλλειψη προμηθειών), από το γεγονός ότι σχεδίαζε να αποσύρει τα στρατεύματά του στο λιμάνι του Φαλήρου, επιλογή που θα σήμαινε την ολοκληρωτική παράδοση της Αθήνας” (18). Στο παρόν άρθρο δεν θα αναλυθούν ακρότητες του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ κατά αθώων πολιτών, ούτε οι μάχες που οδήγησαν στην τελική ήττα του ΚΚΕ. Στόχος είναι να αναφερθούν τα πραγματικά αίτια και κίνητρα που οδήγησαν στον Δεκέμβρη. Τελειώνοντας, θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στη στάση των Σοβιετικών απέναντι στα Δεκεμβριανά. Ο Τάκης Λαζαρίδης έγραψε: ” Και είναι γεγονός αναμφισβήτητο πως σε όλη τη διάρκεια του Δεκέμβρη οι Σοβιετικοί δεν έβγαλαν τσιμουδιά. Ούτε μιά απλή διαμαρτρυρία, ούτε ένα σχόλιο. Οι σοβιετικές εφημερίδες δεν έγραψαν λέξη για το Δεκέμβρη. Για τους Σοβιετικούς ΔΕΝ ΥΠΗΡΞΕ Δεκέμβρης” (19).  Παρόμοια άποψη τεκμηριώνει και ο Ιωάννης Ιατρίδης: ” Ο Τσώρτσιλ έγραφε αργότερα πως ο Στάλιν ” ετήρησε με αυστηράν και πιστήν προσήλωσιν την συμφωνία μας του Οκτωβρίου, ενώ καθ’ όλην την διάρκειαν των μακρών εκείνων εβδομάδων αγώνος κατά των κομμουνιστών εις τας οδούς των Αθηνών ούτε μία λέξις επιπλήξεως δεν ηκούσθη  από την “Πράβδα” ή την “Ιζβέστια” (20). 

Πηγές:

1) βλ. ” Ο Αγώνας για την Ελλάδα, 1941-1949″, Κρίς Γουντχάουζ, β’ εκδ., Αθήνα 2012, σ. 208.
2) βλ. ” Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία, Μυστική Έκθεση [1946] και άλλα ντοκουμέντα”, Β’ Τόμος, Γρηγόρης Φαράκος, γ’ εκδ., Αθήνα 2000, σ. 213-214.
3) βλ. ” Ο Αγώνας για την Ελλάδα, 1941-1949″, Κρίς Γουντχάουζ, β’ εκδ., Αθήνα 2012, σ. 211.
4) βλ. ” Ευτυχώς ηττηθήκαμε Σύντροφοι…”, Τάκης Λαζαρίδης, ε’ εκδ., Αθήνα 2007, σ. 54.
5) βλ. ” Εξέγερση στην Αθήνα”, Ιωάννης Ιατρίδης, β’ εκδ., Αθήνα 2013, σ. 167.
6) βλ. ” Ο Αγώνας για την Ελλάδα, 1941-1949″, Κρίς Γουντχάουζ, β’ εκδ., Αθήνα 2012, σ. 218-219.
7) βλ. “Το μήλο της Έριδος”, Κρίς Γουντχάουζ, α’ εκδ., Αθήνα 1976, σ. 324.
8) βλ.  ” Εξέγερση στην Αθήνα”, Ιωάννης Ιατρίδης, β’ εκδ., Αθήνα 2013, σ. 177.
9) βλ.” Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία, Μυστική Έκθεση [1946] και άλλα ντοκουμέντα”, Β’ Τόμος, Γρηγόρης Φαράκος, γ’ εκδ., Αθήνα 2000, σ. 359.
10)βλ. περιοδικό Στρατιωτική Ιστορία, σειρά Μεγάλες Μάχες, Η μάχη των Αθηνών 1944, α’ εκδ., Αθήνα 2008, σ. 12.
11) βλ. ” Εξέγερση στην Αθήνα”, Ιωάννης Ιατρίδης, β’ εκδ., Αθήνα 2013, σ. 180.
12) βλ.  “Το μήλο της Έριδος”, Κρίς Γουντχάουζ, α’ εκδ., Αθήνα 1976, σ. 325.
13) βλ. ” Ο Αγώνας για την Ελλάδα, 1941-1949″, Κρίς Γουντχάουζ, β’ εκδ., Αθήνα 2012, σ. 225.
14) βλ. ” Εξέγερση στην Αθήνα”, Ιωάννης Ιατρίδης, β’ εκδ., Αθήνα 2013, σ. 181, υποσημ. 86.
15) βλ. ” Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία”, Α’ Τόμος, Γρηγόρης Φαράκος, γ’ εκδ., Αθήνα 2000, σ. 269.
16) βλ.” Ευτυχώς ηττηθήκαμε Σύντροφοι…”, Τάκης Λαζαρίδης, ε’ εκδ., Αθήνα 2007, σ. 58, 59, 63.
17) βλ.”Φωτιά και τσεκούρι, Ελλάς, 1946-1949 και τα προηγηθέντα”, ΔΟΛ, Αθήνα 2009, σ. 135.
18) βλ. ” Ο Αγώνας για την Ελλάδα, 1941-1949″, Κρίς Γουντχάουζ, β’ εκδ., Αθήνα 2012, σ. 229-230.
19) βλ. ” Ευτυχώς ηττηθήκαμε Σύντροφοι…”, Τάκης Λαζαρίδης, ε’ εκδ., Αθήνα 2007, σ. 75.
20) βλ. ” Εξέγερση στην Αθήνα”, Ιωάννης Ιατρίδης, β’ εκδ., Αθήνα 2013, σ. 207.

Το άρθρο μου αυτό πρωτοδημοσιεύθηκε στα Ιστορικά Τεκμήρια  

Φεβρουάριος 1956, μία απο τις πολλές επιστολές του αγωνιστή της ΕΟΚΑ, Μιχάλη Καραολή, που δεν έφτασε ποτέ στον παραλήπτη της

 

   Ψάχνοντας το αρχείο μου, έπεσα πάνω σ΄ένα απόκομμα εφημερίδας που έκανε λόγο για τις επιστολές που έστελναν οι φυλακισμένοι ήρωες της ΕΟΚΑ, στους οικείους τους λίγο πριν την αγχόνη. Μία από αυτές που μου έκανε εντύπωση είναι του Μιχάλη Καραολή… Τον Φεβρουάριο του 1956, φυλακισμένος έστειλε μία από τις τελευταίες επιστολές του στον αδερφό του, Ανδρέα. Η επιστολή αυτή δεν έφτασε ποτέ στον παραλήπτη της. Φρόντισαν οι Άγγλοι να μην ταχυδρομηθούν  ποτέ. Ακόμη και σήμερα είναι πολύ ενοχλητικό γι΄αυτούς, να θυμούνται τον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εφημερίδας, η επιστολή δεν ταχυδρομήθηκε “διότι ο κατάδικος δεν είχε ξυριστεί”, όπως έγραφαν με κόκκινο μελάνι οι υπεύθυνοι της αγγλικής διοίκησης. Ο Μιχάλης Καραολής απαγχονίστηκε, τον Μάιο της ίδιας χρονιάς, μαζί με άλλους αγωνιστές. Οι επιστολές τους όμως στάλθηκαν στους οικείους τους πενήντα χρόνια αργότερα…
 Προς κ. Ανδρέα Καραολή, 
Κοκκινοτριμηθιά Λευκωσίας
Κεντρικαί Φυλακαί, 23 Φεβρουαρίου 1956.
  Είμαι καλά…Και τα νέα από εδώ καλά, μόνο που δεν περιγράφονται. Μέχρι της περασμένης Κυριακής οι στρατιώται ήσαν αρκετά μετριοπαθείς εις τας βρισιάς, τις απειλές, την κακομεταχείρισιν (κλπ. κλπ. κλπ.) που μας έκαμαν, φαίνεται όμως ότι τα πεπραγμένα δεν ήσαν ικανοποιητικά και έτσι τους άλλαξαν με άλλους ικανώτερους αφού συνάμα τους εφοδίασαν με σχετικές διαταγές δια πλέον συντονισμένην και συστηματική δράσιν.
   Έτσι εκτός από τα άλλα που χρειάζονται πολλές σελίδες για να σου περιγράψω, ενετάθη και ο νέου είδους πόλεμος των νεύρων (made in England) ο οποίος από πολύν καιρόν εφαρμόζεται εις την περίπτωσίν μου. Επί τρείς συνεχείς νύκτες οι φρουροί δεν εφείσθησαν προσπαθειών δια να μετατρέψουν τα κελιά μας σε μαύρη κόλαση και να μας μεταβάλουν σε σωματικά και ψυχικά ράκη από την αγρυπνίαν και τον εκνευρισμόν.
   Το κακό εχειροτέρευσεν ακόμα περισσότερον όταν ο Διευθυντής των φυλακών όχι μόνο αρνήθη να επέμβη δια να μετριασθή τουλάχιστον το κακό αλλά τους επροστάτευσε και ενεθάρρυνε, διακιολογών αυτούς δια του ότι είναι καθήκον τους να τα κάμνουν όλα αυτά και επομένως δεν μπορεί να τους ελέγχη.
   Έδωσε και σε μας και σ΄αυτούς να καταλάβουμε ότι ευρισκόμεθα στα νύχια της στρατοκρατίας και εις το έλεος των ανελεήτων οι οποίοι μπορούν να μας κάμνουν ότι θέλουν χωρίς να λογοδοτήσουν σε κανέναν.
  Έπειτα από αυτό επήραν ακόμα περισσότερον θάρρος και τώρα αντί να αναμένωμεν απλώς απειλάς με γρόνθους, λόγχες και όπλα, αναμένωμεν να μπούν στα κελιά καμμιά νύκτα για να μας σπάσουν τα κόκκαλα με τα κοντάκια, ή να μας πυροβολήσουν: ποιος ξέρει; 
                                                                                                                                              Μιχαλάκης. 

Άρης Βελουχιώτης: "η ενέργειά σας να αποσύρετε τις εναντίον του ΕΔΕΣ δυνάμεις για να συμπτύξετε και προβάλετε αντίσταση προς Μέτσοβον ενεργούντες Γερμανούς, είναι απολύτως εσφαλμένη και ασύμφορος". Η περιβόητη διαταγή του Καπετάνιου του ΕΛΑΣ την 20η Οκτωβρίου 1943

του Ιωάννη Β. Αθανασόπουλου
ιστορικού
Είναι πολύ γνωστή σήμερα, η διαταγή του Καπετάνιου του ΕΛΑΣ προς την VIII Μεραρχία του ΕΛΑΣ στην Ήπειρο. Βρισκόμαστε στις πρώτες μέρες της ξεκάθαρης, πλέον, έναρξης του εμφυλίου ήδη από το φθινόπωρο του 1943. Τα σπέρματα της εμφύλιας διαμάχης έχουν γίνει ορατά από την άνοιξη του ίδιου έτους. Χαρακτηριστικά παραδείγματα η διπλή διάλυση του 5/42, της ΠΑΟ και των απομακρυσμένων νεοσύστατων αρχηγείων του ΕΔΕΣ.

  Τα γεγονότα του φθινοπώρου του 1943 όμως αποτελούν απόδειξη του οργανωμένου πλέον σχεδίου του ΚΚΕ για εξαπόλυση εμφυλίου πολέμου πριν την αποχώρηση των Γερμανών, ώστε να καταλάβει την πολιτική εξουσία την στιγμή της απελευθέρωσης. Έχει προηγηθεί λίγες βδομάδες νωρίτερα ο αφοπλισμός της ιταλικής Μεραρχίας Πινερόλο. Ο ΕΛΑΣ είχε κατοχυρώσει τα 9/10 των όπλων. Η Αριστερά για πρώτη φορά στην Ελλάδα είχε υπεροχή των όπλων, είχε δηλαδή τον τρόπο να επιβάλει την κυριαρχία της [1]. Κάτι το οποίο επεδίωξε συνειδητά ένα χρόνο πριν την αποχώρηση των Ναζί. Ο Θόδωρος Μακρίδης στην έκθεσή του ομολογεί πως ο Σιάντος, σαν ηγέτης του ΚΚΕ, είχε αποφασίσει τη δυναμική επικράτηση του ΕΛΑΣ, έναντι του μοναδικού αντιπάλου (ΕΔΕΣ), μαζί με τη σύμφωνη γνώμη του Άρη Βελουχιώτη και Ανδρέα Τζήμα πιστεύοντας ότι τότε ήταν η κατάλληλη στιγμή μια και οι Γερμανοί ετοιμάζονταν για αποχώρηση. Γράφει χαρακτηριστικά ο Μακρίδης: “Ο αγών κατά του ΕΔΕΣ απεφασίσθη, εν απουσία εις Μακεδονίαν του στρατιωτικού Αρχηγού υποστρατήγου Σαράφη, υπό των σ. Αθ. Κλάρα και Α. Τζήμα την 9ην Οκτωβρίου, […], το μέν Γεν. Στρατηγείον εν τω συνόλω του (εις τα 3 δεκαήμερα δελτία του πληροφοριών Οκτωβρίου 1943 σωζόμενα εις το αποκρυβέν αρχείον του Γ.Σ.) ηρμήνευσεν την εκ Ν. πρός Β. κίνησιν των γερμανικών φαλάγγων ως εκκένωσιν της Ελλάδος, παρά τας αντιθέτου οδηγίας της Κ.Ε. …” [2]. Επομένως από την πρώτη στιγμή το ΚΚΕ μέσω του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ επεδίωκε πρωτίστως την κατάληψη της πολιτικής εξουσίας και όχι τον απελευθερωτικό αγώνα, τουλάχιστον εφόσον αυτός δεν εξυπηρετούσε τον βασικό του σκοπό.
Για τη σίγουρη επιτυχία του ΕΛΑΣ χρησιμοποιήθηκε η κομμουνιστική προπαγάνδα κατασπίλωσης όλων των μη εαμικών οργανώσεων. Επιπλέον, το ΕΑΜ έχοντας τον απόλυτο έλεγχο του ραδιοφώνου στην ελεύθερη Ελλάδα, δεν άφηνε να περνάνε τα μηνύματα του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής που κατηγορούσαν ουσιαστικά το ΕΑΜ για την αντισυμμαχική του συμπεριφορά στον αγώνα κατά του ναζισμού [3]. Πέρα από τη συστηματική προπαγάνδα, ο ΕΛΑΣ Ηπείρου με τη σύμφωνη γνώμη του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, συμφώνησε εκεχειρία με τους κατακτητές διάρκειας 15 ημερών (6-20 Οκτωβρίου), με στόχο να αφανίσει την οργάνωση του ΕΔΕΣ, του τελευταίου εμποδίου για την κατάληψη της εξουσίας. Έχουν γραφεί και ειπωθεί πολλά για την συμπεριφορά του ΕΛΑΣ και του Άρη Βελουχιώτη από αντάρτες όλων των οργανώσεων και μέλη της Συμμαχικής αποστολής. Η ουσία της διαταγής του Καπετάνιου του ΕΛΑΣ ωστόσο, αποτελεί την καλύτερη απάντηση για το ερώτημα ποιος ήταν ο πραγματικός σκοπός του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Η διαταγή του Βελουχιώτη καλούσε τους αντάρτες του ΕΛΑΣ να μη πολεμούν τους Γερμανούς αλλά τον ΕΔΕΣ του Ζέρβα:
  “Ως υπεύθυνος διαχειριζόμενος το ζήτημα της εκκαθαρίσεως του ΕΔΕΣ, επί των υμετέρων ενεργειών έχω να παρατηρήσω: α) Πολιτικής και από στρατηγικής και τακτικής άποψης του πολέμου μας εναντίον του εσωτερικού (Ζέρβας – αντίδραση) και εξωτερικού  (Γερμανοί) εχθρού, η ενέργειά σας να αποσύρετε τις εναντίον του ΕΔΕΣ δυνάμεις για να συμπτύξετε και προβάλετε αντίσταση προς Μέτσοβον ενεργούντες Γερμανούς, είναι απολύτως εσφαλμένη και ασύμφορος. β) Κατά την γνώμη μου είναι χίλιες φορές προτιμότερο να διανοίξουν οι Γερμανοί την οδόν Ιωαννίνων – Μετσόβου – Καλαμπάκας, παρά να εξακολουθήσει υφιστάμενος ο ΕΔΕΣ, έστω για μια βδομάδα ακόμη. γ) Γι’ αυτό εντέλλομαι όπως άμα λήψει παρούσης διατάξητε αμέσως τον Καβαλάρη, απαλλασομένου του εφεδρικού και συμπληρουμένης της δυνάμεως του δια δυνάμεων ενεργού ΕΛΑΣ, ωστέ να έχει 300 άνδρας τουλάχιστον, να κινηθή ταχύτατα προς θέση Πλάκα και εκείθεν δράση εναντίον Εδεσιτών, λαμβάνων επαφήν με τα υμέτερα τμήματα και υπό τας διαταγάς μου, του λοιπού αποτελούσης της δυνάμεώς του μέρους του υπ’ εμέ ανεξαρτήτου εκκαθαριστικού συγκροτήματος. δ) Αναφέρατε δια του ιδίου συνδέσμου λήψιν παρούσης και έναρξιν εκτελέσεως“.
Είναι ξεκάθαρο, δια χειρός Άρη Βελουχιώτη, πως η αντίσταση κατά των εχθρών Γερμανών χαρακτηρίζεται “απολύτως εσφαλμένη και ασύμφορος”. Την ίδια ώρα που η VIII Μεραρχία του ΕΛΑΣ Ηπείρου συνθηκολογούσε στην ευρύτερη περιοχή των Τζουμέρκων με τους Γερμανούς, ο Άρης Βελουχιώτης καλούσε τους αντάρτες του να παύσουν να χτυπούν τους κατακτητές και να επικεντρωθούν στον ΕΔΕΣ. Παρόλο τον διμέτωπο που αντιμετώπισε ο ΕΔΕΣ κατάφερε να επιβιώσει και από την προπαγάνδα του ΕΑΜ, που τον παρουσίαζε συνεργαζόμενο με τους Γερμανούς! Σχετικά με την διαταγή, ο Γρηγόρης Φαράκος είχε υποστηρίξει ότι αυτή ήταν πλαστή [4]. Όμως επιβεβαιώνεται απόλυτα από την Γενική Έκθεση του ίδιου του Καπετάνιου του ΕΛΑΣ, όπου αναφέρει και εκεί: “Πρίν φτάσουμε στους Καλαρύτες, μάθαμε ότι η VIIIη είχε “διαφύγει” και βρισκότανε στο Χαλίκι. Μ’ έκτακτο σύνδεσμο έφιππο, της στείλαμε διαταγή και τα τμήματά της να προωθήση σ’ εμάς και τον Καβαλάρη πούτανε κοντύτερά μας, να διατάξη νά ρθη σε μας. Ώσπου να πάρουμε απάντηση απ’ τον σύνδεσμό μας, πήραμε σημείωμά της με δικό της σύνδεσμο, ότι εθεώρησε σκόπιμο να εγκαταλείψη τον αγώνα εναντίον των ΕΔΕΣιτών, γιατί δέχθηκε επίθεση και απ’ τους Γερμανούς κι’ έπρεπε … “εκείνους ν’ αντιμετωπίση”. Στείλαμε άλλο σύνδεσμο. Κακίζαμε την ανωτέρω απόφασή της, και την διετάξαμε ν’ αγωνιστεί αμυντικώς κατά των Γερμανών και με γραμμή συμπτύξεως προς ημάς, στέλνοντας όμως το γργηγορώτερο τα διαθέσιμα τμηματά της (Καβαλάρη κυρίως δυνάμεως 350 ανδρών) σε μάς”.
     Επιπλέον, αν ήταν πλαστή δεν θα την δημοσίευε ο Σόλωνας Γρηγοριάδης, ιστορικός του ΕΛΑΣ, σε τέσσερις συνέχειες στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία, τον Οκτώβριο του 1982. Τα γεγονότα είναι πλέον συγκεκριμένα και ανεπίδεκτα αμφισβήτησης…    



  

Παραπομπές:
[1] Σόλωνας Γρηγοριάδης, Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας, τόμος Α’, σ. 385.
[2] Γρηγόρης Φαράκος, Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία, τόμος Β’, σ. 170.
[3] Θέμης Μαρίνος, Ο Εφιάλτης της Εθνικής Αντίστασης, τόμος Β’, σ. 246, 254.
[4] Γρηγόρης Φαράκος, Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία, τόμος Α’, σ. 167.

Πηγές
1) Κώστας Ιωάννου, Η αλήθεια από τον Άρη.
2) Κώστας Ιωάννου, Πως πλαστογραφείται η ιστορία της Αντίστασης.
3) Σόλωνας Γρηγοριάδης, Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας.
4) Γρηγόρης Φαράκος, Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία.
5) Θέμης Μαρίνος, Ο Εφιάλτης της Εθνικής Αντίστασης.
6) Κρίς Γουντχάουζ, Το μήλο της Έριδος.
7)  http://ellhnikaxronika.blogspot.gr/2013/02/1943.html