Η μάχη της Νεράιδας, 30-31 Οκτωβρίου 1943

Πρόκειται για μια από τις πλέον γνωστές μάχες και τραγικές, ελέω του κατοχικού εμφυλίου, όπου δυνάμεις του Εκστρατευτικού Σώματος Ηπείρου του ΕΛΑΣ, υπό την διοίκηση και καθοδήγηση του Άρη Βελουχιώτη επιτέθηκαν στον ΕΔΕΣ, την ίδια στιγμή που η γερμανική μεραρχία Αλπινιστών της Εντελβάϊς στρεφόταν κατά των δυνάμεων του ΕΔΕΣ με σκοπό την πλήρη εξολόθρευσή του.

Η Νεράιδα σήμερα
Η Νεράιδα σήμερα

του Ιωάννη Β. Αθανασόπουλου

ιστορικού

Η μάχη της Νεράιδας αποτέλεσε μια από τις μαύρες στιγμές της κατοχής και της εθνικής αντίστασης. Υπήρξε η πιο τραγική στιγμή της διάρκειας του κατοχικού εμφυλίου. Έλαβε χώρα στις 30-31 Οκτωβρίου 1943. Το τραγικότερο της όλης υπόθεσης είναι πως παρόλο που υπήρξαν αλλεπάλληλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των Γερμανών, αυτή έλαβε χώρα κανονικά σαν να μην υπήρχαν κατοχικά στρατεύματα.

Όπως είναι ευρέως γνωστό, ο κατοχικός εμφύλιος ξεκίνησε αποφασιστικά και προμελετημένα από την ηγεσία του ΚΚΕ-ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στις 9 Οκτωβρίου 1943. Στράφηκε προς όλες τις αντιστασιακές οργανώσεις, σε όλη την επικράτεια της χώρας, με στόχο την απόκτηση της εξουσίας, καθώς η ηγεσία του ΚΚΕ θεώρησε πως οι Γερμανοί ετοιμάζονταν προς αποχώρηση και ήθελαν να προλάβουν τις εξελίξεις. Continue reading “Η μάχη της Νεράιδας, 30-31 Οκτωβρίου 1943”

Το “ΟΧΙ” του 1940 και η στάση του ΚΚΕ

Featured image

του Ιωάννη Β. Αθανασόπουλου

ιστορικού

Ξημερώματα 28ης Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός πρέσβης Εμμανουέλε Γκράτσι μεταβαίνει στην οικεία του Πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά για να παραδώσει το ιταλικό τελεσίγραφο. Οι Ιταλοί ζητούσαν από τον Μεταξά να εγκαταλείψει την ουδετερότητα και να στραφεί προς τη συμμαχία των δυνάμεων του Άξονα. Ο Μεταξάς παρότι ιδεολογικά συγγενής με το φασιστικό καθεστώς του Μουσολίνι αρνήθηκε αποφασιστικά. Ο ίδιος ο Γκράτσι έγραψε στο βιβλίο του «Η αρχή του τέλους»: «…Η συνείδησίς μου με επίεζε ότι την στιγμήν αυτήν εγενόμην συνένοχος μιας ατιμίας. Είδα επί τέλους να ανάβη το φως και τον Μεταξά να κατεβαίνη. Με εγνώρισε και διέταξε τον σκοπόν να με αφήση να περάσω. Μου έδωκε την χείρα και με ωδήγησεν εις εν μικρόν σαλόνι. Μόλις εκαθήσαμε, του ενεχείρισε το έγγραφον. Ήρχισε μετά προσοχής να το διαβάζη… Παρηκολούθησα την συγκίνησίν του εις τας χείρας του και τους οφθαλμούς του”. Και συνεχίζει ο Γκράτσι: “ Μόλις ετελείωσε η ανάγνωσις, ηκολούθησεν ο εξής διάλογος: ΓΚΡΑΤΣΙ: κ. Πρόεδρε, είμαι επιφορτισμένος να σας ανακοινώσω ότι, εις περίπτωσιν μη αποδοχής των όρων, τα ιταλικά στρατεύματα θα εισβάλουν εις το ελληνικόν έδαφος την 6ην πρωινήν. ΜΕΤΑΞΑΣ: Ποια στρατηγικά σημεία θέλει να καταλάβει η Ιταλία; ΓΚΡΑΤΣΙ: Δεν γνωρίζω, κ. Πρόεδρε. ΜΕΤΑΞΑΣ: (Προσβλέπων παρατεταμένα εις τους οφθαλμούς τον Ιταλόν πρεσβευτήν και με σταθεράν την φωνήν) κ. Πρεσβευτά, το περιεχόμενον του τελεσιγράφου και ο τρόπος καθ’ον μοι επεδόθη σημαίνουν πόλεμον εκ μέρους της Ιταλίας. (Alors cest la Guerre!)». Continue reading “Το “ΟΧΙ” του 1940 και η στάση του ΚΚΕ”

Εθνική Φλόγα, σπάνιο αρχειακό υλικό σε pdf

Featured image

Φύλλο 24ης Σεπτεμβρίου 1944, οι μάχες με τους Γερμανούς στην Ήπειρο:

“Στα βουνά και στις πόλεις της Ηπείρου ο εθνικός στρατός (ΕΔΕΣ) δίνει και κερδίζει τη μεγαλύτερη μάχη του απελευθερωτικού πολέμου – Κυματίζει η γαλανόλευκη στην Πρέβεζα, την Άρτα, την Ηγουμενίτσα και το Φιλιάτι”

Continue reading “Εθνική Φλόγα, σπάνιο αρχειακό υλικό σε pdf”

Γεώργιος Καστριώτης “Σκεντέρμπεης”, ο Έλληνας ηγεμόνας της Ηπείρου

Featured image

του Ιωάννη Β. Αθανασόπουλου

ιστορικού

Υπήρξε γιος του ηγεμόνα της Ημαθίας και της Καστοριάς, Κωνσταντίνου Καστριώτη και της σερβίδας πριγκίπισσας  Βοϊσάβα. Επομένως ήταν ελληνικής καταγωγής και σερβικού γένους. Άλλωστε ο βιογράφος του Μαρίνι Μπαρλέτι στη βιογραφία του τον αναφέρει ως ηγεμόνα των Ηπειρωτών και όχι των Αλβανών. Γεννήθηκε το 1404 και ήταν ο μικρότερος από τα 8 αδέρφια του.

Ο σουλτάνος Μουράτ ο Β’, στα χρόνια της ηγεμονίας του 1421-1451, υποχρέωσε τον Κωνσταντίνο Καστριώτη να παραδώσει τους τέσσερις γιους του, ώστε να εκπαιδευθούν στην σουλτανική αυλή και να εξισλαμιστούν. Η πολιτική αυτή των εκάστοτε σουλτάνων ήταν συνηθισμένη έναντι των παιδιών των υποτελών ηγεμόνων. Η άρνηση παραχώρησης των παιδιών σήμαινε αυτομάτως αιτία πολέμου. Continue reading “Γεώργιος Καστριώτης “Σκεντέρμπεης”, ο Έλληνας ηγεμόνας της Ηπείρου”

Ο κατοχικός εμφύλιος, οι αντιδράσεις του λαού, το ποίημα του Σικελιανού και οι εκκλήσεις των Συμμάχων

“Αχ πως το παθαν τούτο τα παιδιά μας. Αδέρφια να σκοτώνουνε τ’ αδέρφια… Τα παιδιά μου να σφάζουν τα παιδιά μου”

Άγγελος Σικελιανός, “Το μήνυμά της”, 19 Δεκεμβρίου 1943

Εφημερίδα Ακρόπολις

Featured image

του Ιωάννη Β. Αθανασόπουλου

ιστορικού

Στις 10 Οκτωβρίου 1943, ο ΕΛΑΣ μετά από πρωτοβουλία του ηγέτη του τότε ΚΚΕ, Γιώργη Σιάντου, εξαπολύει εμφύλιο πόλεμο κατά του ΕΔΕΣ και των υπολοίπων οργανώσεων σε όλο το χώρο της ελληνικής επικράτειας. Οι εμφυλιοπολεμικές ενέργειες όμως είχαν ξεκινήσει κατά των μη κομμουνιστικών οργανώσεων ήδη από τον Μάρτιο του ’43.

Το χειρότερο ήταν η στιγμή της εξαπόλυσης του εμφύλιου σπαραγμού, που αποφάσισε το ΚΚΕ και εφάρμοσε ο Άρης Βελουχιώτης. Οι Γερμανοί βρίσκονταν ακόμα μέσα στη χώρα και ετοίμαζαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις κατά των οργανώσεων. Μάλιστα οι επιχειρήσεις αυτές συνέπεσαν με τις επιθέσεις του ΕΛΑΣ κατά του ΕΔΕΣ, την περίοδο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου. Continue reading “Ο κατοχικός εμφύλιος, οι αντιδράσεις του λαού, το ποίημα του Σικελιανού και οι εκκλήσεις των Συμμάχων”

Εγκλήματα πολέμου των Γερμανών στην Ήπειρο, φθινόπωρο 1943

Featured image

Καθ΄όλη την διάρκεια της κατοχής, οι Γερμανοί διακρίθηκαν για τις εκτελέσεις αμάχων καθώς και για τις δυναμικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις κατά των ανταρτών. Η έλλειψη οίκτου και συμπόνοιας χαρακτήριζαν τα στρατεύματα του Χίτλερ. Στο άρθρο αυτό θα ασχοληθούμε με τα εγκλήματα πολέμου για τα οποία ευθύνεται το 22ο Σώμα Στρατού, υπό την διοίκηση του Γερμανού στρατηγού Χούμπερτ Φον Λάντς, στην Ήπειρο την περίοδο Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου 1943.

του Ιωάννη Β. Αθανασόπουλου

ιστορικού

Μεταπολεμικά ο Λάντς προσπάθησε να παρουσιάσει τον εαυτό του, ανεπιτυχώς, στη δίκη της Νυρεμβέργης ως φιλέλληνα, που έσωσε τον άμαχο πληθυσμό από εκτελέσεις και άλλα δεινά (δείτε την κατάθεση του Κ. Τριανταφυλλίδη για λογαριασμό των ΕΟΕΑ του Ζέρβα στη Νυρεμβέργη, καθώς και τις προσπάθειες του συνηγόρου του Λάντς εδώ). Η πραγματικότητα ωστόσο διαφέρει. Ο Λάντς και το επιτελείο του δεν δίστασε να ερημώσει χωριά της Ηπείρου σαν “απάντηση” στη δράση των ανταρτών – κατά κόρον του ΕΔΕΣ που υπάκουε στον Ζέρβα. Continue reading “Εγκλήματα πολέμου των Γερμανών στην Ήπειρο, φθινόπωρο 1943”